Dergiler / Ermeni Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 0 - Sayı: 60
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE MİLLÎ MÜCADELEDE KÂZIM KARABEKİR KOMUTASINDAKİ TÜRK ORDUSUNUN TÜRKİYE CUMHURİYETİ DOĞU SINIRLARININ ÇİZİLMESİ VE KAFKAS CUMHURİYETLERİYLE BARIŞIN TESİSİ YOLUNDA KATKILARI
- Sayfa
- 25–62
- DOI
- —
Özet
Birinci Dünya Savaşı önemli ölçüde Osmanlı İmparatorluğununparçalanmasıyla ilgiliydi. İtilâf Devletleri İngiltere ve Fransa, kendialacakları hisseler dışında İstanbul’u, Boğazlar’ı, Doğu Karadeniz ve DoğuAnadolu’nun bir kısmını Rusya’ya önermişler, Yunanistan’a Ege kıyılarıylaİzmir’i vaad etmek yanında Anadolu’dan koparılacak topraklarda Ermenive Rum-Pontus Devletleri kurulmasını öngörmüşlerdi. İttifak Güçlerininsavaştan yenik çıkması üzerine imzalanan 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkesve 10 Ağustos 1920 Sevr Antlaşmaları bu gizli paylaşım anlaşmalarınaresmiyet kazandırmış olmakla beraber Osmanlı Meclisinin onaylamayışısebebiyle Sevr asla yürürlüğe girmemiştir. İşgal güçlerine ve teslimi kabul eden Osmanlı Hükûmetine karşı MillîMücadele hareketinin Mustafa Kemal önderliğinde başlatıldığı ErzurumKongresinin İstanbul Hükûmeti ve İşgal Güçlerinin baskılarına rağmenbaşarıyla sonuçlanmasını sağlayan Karabekir Paşa komutasındaki ŞarkCephesinin İstiklâl Harbinde özel bir yeri vardır. İşgal güçlerine kaybedilentoprakların ilk olarak Rusya ve Ermenistan’dan geri alınarak bu ülkelerleGümrü ve Kars Barış Antlaşmalarını imzalamasıyla sonuçlanan zaferlerindendolayı da Karabekir halkın gönlünde “Şark Fatihi” ünvanını kazanmıştır.
Abstract
World War-I was considerably about the territorial partition of the Ottoman Empire. The Alliance powers Great Britain and France had offered, apart from their own shares, Istanbul, Turkish Straits of the Dardanelles and Bosphorus, parts of the eastern Black Sea coast-line and Anatolia to Russia, promising Greece the Aegean coast including Smyrnia, also planning carved- out Armenian and Greek-Pontus states. The Mudros Armistice Treaty of 30 October 1918 and the Sèvres Peace Treaty of 10 August 1920 officialized these secret arrangements upon the defeat of the Central Powers, whereas the Ottoman Parliament would never ratify the Sèvres Treaty, therefore rendering it defunct. The Turkish National Resistance against the occupying Powers and the surrendering Istanbul Government was led by General Mustafa Kemal (Atatürk). But the Eastern Front under General Kazim Karabekir’s command deserves the credit for setting the stage at the Erzurum People’s Congress of July 1919 for the launching of the resistance movement under Mustafa Kemal’s leadership in defiance of orders from the surrendering Istanbul Government and against the Allied Governments. Karabekir’s military victories leading to the recuperation of all eastern lands from Russian and Armenian forces to be further sealed by the Gyumri and Kars Peace Treaties which he negotiated would win him the popular reputation as “Savior of the East”.