ROBERT KOÇARYAN'IN CUMHURBAŞKANLIĞI DÖNEMİNDE ERMENİSTAN-İRAN İLİŞKİLERİ

Özet

SSCB’nin çökmesinin ardından post-Sovyet ülkeleriyle, özellikle Kafkascumhuriyetleriyle ilişkiler İran dış politikasının özel bir yönü haline geldi.Dağlık Karabağ sorununun çözümü konusunda olumlu tavır ortaya koyanLevon Ter-Petrosyan’ın yapılan baskılar sonucu istifa etmesi üzerine RobertKoçaryan cumhurbaşkanı seçildi ve görevine 9 Nisan 1998’de resmenbaşladı. Robert Koçaryan’ın döneminde Ermenistan İran’la olan ilişkileriekonomik ve jeopolitik şartlar nedeniyle geliştirilmek zorundaydı. Koçaryandöneminde önemli ekonomik projelerin uygulanması ile ilgili anlaşmalarimzalandı. Araştırmamız, Koçaryan’ın 10 yıllık yönetimi döneminde İranile Ermenistan arasında 34 belgeye imza atıldığını gösteriyor. Bu dönemdeErmenistan ABD ve bazı Avrupa ülkelerinin İran’a yönelik yaptırımlarakarşı çıkıyordu. Ancak bu, Ermenistan’ın adil tutumundan veyakomşularıyla dayanışma politikasından kaynaklanmıyordu. Gerçek şu ki,kararları Ermenistan’ın yerine Rusya Kafkasya’da kendi çıkarları içinalıyordu. 2001 yılından sonraki dönemde ABD’nin bölgesel politikasınınetkisiyle Rusya’yla İran’ın çıkarlarının örtüşmesi Rusya’nın İran’la ilişkilerkonusunda Ermenistan’a bir çok kez onay vermesine neden olmuştur. İran ile ilişkilerde Ermeni tarafı daha çok ekonomik ilişkilerin geliştirilmesine ilgiduyuyordu. İran, Avrupa devletleri ve ABD tarafından uygulanan yaptırımlarınekonomik sonuçlarını yumuşatmak için Ermenistan’ın imkânlarını kullanmayaçalıştı. Rusya’nın Ermenistan’a baskıları nedeniyle İran’ın doğal gazınıErmenistan üzerinden Avrupa’ya götürme girişimleri gerçekleşmedi. Ermenitarafı her zaman İran İslam Cumhuriyetindeki pan-Farsçı gruplarınAzerbaycan’la ilgili duydukları rahatsızlıkları kullanarak İran’ı Azerbaycan’akarşı-karşıya getirmeğe çalıştı.

Abstract

Relations with the post-soviet countries, especially with the Caucasus republics became a special aspect of Iran’s foreign policy, after the collapse of the USSR. The first President of Armenia Levon Ter-Petrosian, who put forward a positive attitude towards the resolution of the Nagorno-Karabakh conflict, resigned as a result of pressures. After resigning, Robert Kocharian was elected president and officially began his duties on April 9, 1998. In the period of Robert Kocharian, Armenia’s relations with Iran had to be developed due to economic and geopolitical conditions. Agreements on the implementation of important economic projects were signed during the Kocharian period. Our research shows that, between Iran and Armenia 34 documents were signed during the 10-years management of Kocharian. In this period, Armenia opposed sanctions against Iran by the USA and some European countries. However, this was not due to Armenia’s fair attitude or the policy of solidarity with its neighbors. The fact is that these decisions were taken by Russia instead of Armenia for their own interests in the Caucasus. In the period after 2001, the overlapping of the interests of Russia and Iran with the influence of the regional policy of the USA caused Russia to give approval to Armenia many times in terms of relations with Iran. In relations with Iran, the Armenian side was more interested in developing economic relations. Iran tried to use Armenia’s opportunities to soften the economic consequences of the sanctions imposed by European states and the US. Iran’s attempts to bring natural gas to Europe via Armenia did not take place due to Russia’s pressure on Armenia. The Armenian side has always tried to bring Iran against Azerbaijan using the pan-Persian groups’ disturbances about Azerbaijan.