CMR ve TTK'da tasıyıcının sorumluluğu ile kast ve kasta esdeğer kusurunun sorumluluğa etkisi

The liabılity of carrier and the effect of dolus and wilful misconduct to carrier s liability in CMR convention and Turkish commercial code

Özet

Tasıma sözlesmesi, karsılıklı iki tarafa borç yükleyen rızaî bir nitelik tasır. Tasıma sözlesmesinde tasıyıcının sorumluluğunun, bu sorumluluğu sınırlayan, kaldıran etkenlerin incelenmesi son derece önemlidir. Zira niteliği itibariyle bünyesinde belirli bir riski barındıran tasıma isleri sırasında, taraflar iradi olarak ya da kendilerinden kaynaklanmayan sebepler yüzünden borçlarına aykırı davranabilirler. Buradaki borca aykırılığın doğurduğu zararların nasıl tazmin edileceği sorununun çözümü için de tasıyıcının sorumluluğunu detaylı incelemek gerekir. Tasıma sözlesmesiyle; tasıyıcı, sözlesmeden beklenen yararın sağlanabilmesi için, esyayı koruma borcu altına girer. Çünkü esyanın herhangi bir zıyaa ya da hasara uğratılmadan gönderilene teslimi çoğu zaman sözlesmenin basarıyla ifa edildiğini gösterir. Bununla beraber bazı durumlarda zıya ya da hasar olmasa da tasıma isi yapılması gereken süreden daha uzun sürdüğü için sözlesmeden beklenen fayda sağlanamaz ve gecikme nedeniyle taraflar zarara uğrar. CMR ve TTK sisteminde tasıyıcının yükün zıyaa ve hasara uğramasından ya da geç teslim edilmesinden doğan zararlardan ötürü sorumlu olduğu zarar sebebiyle sorumluğa bir üst sınır getirilmistir. Ancak söz konusu zarara tasıyıcının ya da tasıma isine yardımcı olarak kullandığı kisilerin kastı ya da kasta esdeğer kusuru yol açmıs ise tasıyıcı, kendisinin sorumluluğunu sınırlayıcı, bu sorumluluğu ortadan kaldıran ya da kendisine düsen ispat yükünü değistiren hükümlerden faydalanamayacaktır.

Abstract

The contract of carriage is an istin synallagmatic and consensual contract. It s crucial to analyze the liability of carrier and the factors which are limiting or disposing of this liability. In as much as, parties can violate the terms of contract of carriage, because of their own will or the facts which are out of their control, while dealing with the carriage that has some risks because of it s characteristic feature. The liability of carrier must be examined well in order to resolve the problem of payment of compensation, caused by that violation. With the contract of carriage, th carrier undertakes the obligation of protecting the goods to get the expected benefit from the contract. Because, it mostly shows that the contract is well executed, if the goods are delivered without any loss or damage. Nevertheless, in some circumstances, parties incur loses and the expected benefit from the contract can t be procured because of delay, even if there is no lose or damage. A limitation of the carriers liability for loss, damage or delay; has been brought into force by CMR Convention and TTK. However, if the carrier s or carrier s agentsdolus or wilful misconduct causes this damage; the carrier will not be able to put forward the articles of CMR Convention or TTK which are limiting or exculpating his liability or affecting the burden of proof.