BİR MONTAJ HATTINDA FİZİKSEL VE MENTAL YORGUNLUĞUN DEĞERLENDİRİLMESİ

Özet

Üretim endüstrilerinde çalışanlar, bireysel farklılıkları veya işin gereği nedeni ile fiziksel ve zihinsel yönden farklı yüklere maruz kalmaktadır. Bu yüklerin oluşturduğu yorgunluklar değişkenlik gösterdiği için çeşitli iş istasyonlarındaki çalışanlara verilen dinlenme paylarının da bu doğrultuda değerlendirilmeye alınmasına ihtiyaç vardır. Çalışanlara, iş istasyonlarına bağlı olarak değişkenlik gösteren iş tipleri için aynı dinlenme payının verilmesi, ergonomik açıdan işin insana uyumunu sağlamamaktadır. Bu çalışmada, otomotiv üretim endüstrisi koltuk montaj hattında gerçekleştirilen faaliyetlerin çalışanlara verilen dinlenme paylarına etkisi bütünleşik bir sistem ile ele alınmış ve iş tipinde görülen değişikliklere bağlı yorgunluk değerleri dinlenme paylarına yansıtılmıştır. Çalışanların fiziksel yorgunluklarının değerlendirilmesinde çalışma postürü REBA (Hızlı tüm vücut değerlendirmesi) ve hareketleri MURI metodları ile incelenmiştir. Zihinsel talep, fiziksel talep, çaba, performans, zamansal talep ve tatmin düzeyi NASA-TLX (NASA Task Load Index) ile analiz edilmiştir. Bu 3 yöntem sonucu elde edilen veriler çok kriterli karar verme metodu olan AHP(Analitik Hiyerarşi Süreci) ile birleştirilerek fiziksel ve zihinsel yorgunluğa ilişkin ağırlıklar oluşturulmuştur. Bu ağırlıklara bağlı olarak geliştirilen genel yorgunluk puanı değişken dinlenme paylarının hesaplanmasında kullanılmıştır. Böylece, her istasyon için çalışanlara eşit verilen standart dinlenme payları yerine, farklı iş istasyonları için ergonomik analiz yöntemleri sonucu elde edilen yorgunluk değerlerinin dinlenme paylarına etkisi hesaplanmış ve çalışanlara iş istasyonunda oluşan farklı yüklere göre değişkenlik gösteren dinlenme paylarının verilmesi sağlanmıştır.

Abstract

Employees in production industries are exposed to different physical and mental loads due to individual differences or job requirements. Because of the fatigue caused by these loads varies, there is a need to evaluate the resting shares given to employees at various workstations accordingly. Giving the employees the same resting allowance for the types of work that vary depending on the workstations does not ensure the ergonomic adaptation of the work to the person. In this study, the impact of the activities carried out in the automotive production industry's seat assembly line on the rest allowances given to the employees has been handled with an integrated system and the fatigue values due to the changes in the job type are reflected in the rest shares. In the evaluation of the physical fatigue of the employees, working posture was examined by REBA (Rapid Entire Body Assessment) and movements were analysed by MURI. Mental demand, physical demand, effort, performance, temporal demand and frustration were studied with NASA-TLX (NASA Task Load Index) to assess mental fatigue. The data obtained from these 3 methods were combined with the multi-criteria decision making method AHP (Analytic Hierarchy Process), and weights related to physical and mental fatigue were formed. The general fatigue score developed based on these weights was used in the calculation of variable rest allowances. Thus, the effect of fatigue values obtained as a result of ergonomic analysis methods on rest shares for different workstations was calculated instead of the standard rest allowances given to employees equally for each station and it was ensured that employees are given rest breaks that vary according to different loads at the workstation.