Yağışların Mevsimsel Değişimlerinin Trend Analiz Yöntemleri ile Araştırılması: Bingöl İli Örneği

Investigation of Seasonal Changes of Rainfall with Trend Analysis Methods: The Case of Bingöl Province

Özet

İklim olaylarında meydana gelen ve gelmesi muhtemel değişimleri incelemek için pek çok bilimsel çalışma yapılmaktadır. Bu çalışmalar, geçmişte meydana gelen değişimlerin istatistiksel çözümlemelerinin yapılması ve gelecekte yaşanabilecek değişimlerin tahmin edilmesi aşamalarından oluşmaktadır. Üretilen tahmin senaryoları arasında trend analiz yöntemleri önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada, Bingöl ili sınırları içinde bulunan yağış gözlem istasyonlarına ait 1960-2017 yılları arasındaki ölçülmüş değerler, yıllık ve mevsimsel dönemlerde Mann-Kendall (MK) ve Şen yenilikçi yönelim çözümleme (Şen-YYÇ) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Sonuçlar, yıllık ölçekte bazı istasyonların toplam yağış değerlerinde istatistiki olarak anlamlı düzeyde azalış trendleri meydana gelmiştir. Mevsimsel değişimler incelendiğinde ise istasyonların konumları ve mevsimler arasında farklı trend durumlarının ortaya çıktığı görülmüştür. Özellikle Şen-YYÇ yöntemindeki bulgular birçok toplam yağış verisinde anlamlı düzeyde değişimler olduğunu sergilemektedir. Bu bulgulara göre, yıllık toplam yağışlarda 0-2 mm/yıl arasında azalış trendleri hesaplanmış ve bu sonuçlar Mann-Kendall test sonuçları tarafından da desteklenmiştir. Ayrıca mevsimsel test bulguları incelendiğinde, bazı istasyonlara ait değerlerde mevsimsel bir geçişin olduğu da belirlenmiştir.

Abstract

Many scientific studies have been carried out to examine the changes that occur and are likely to come in climates. These studies consist of statistical analysis of the changes in the past and estimating the changes that may occur in the future. Trend analysis methods have an important place among the forecast scenarios produced. In this study, the measured values between the years of 1960-2017, belonging to precipitation observation stations within the borders of Bingöl province, were analyzed by using Mann-Kendall (MK) and Şen innovative trend analysis (Şen-ITA) methods in annual and seasonal periods. The results showed that there were statistically significant decreasing trends in the total precipitation values of some stations on an annual scale. In terms of seasonal changes, it was observed that different tendency situations emerged between the locations of the stations and the seasons. In particular, the findings in the Şen-ITA method show significant changes in many total precipitation data. According to these findings, decreasing trends calculated between 0-2 mm/year in total annual precipitation were determined and these results were supported by Mann-Kendall test results. In addition, when the seasonal test findings are examined, it is determined that there is a seasonal transition in the values of some stations.