Türkiye’deki Fen Bilgisi Öğretmenlerinin Mesleki İyilik Durumlarının Bazı Demografik ve Kontekst Değişkenleri ile İlişkisi: Çok Değişkenli Analiz

Relationship between Turkish Elementary Science Teachers’ Occupational Well-Being and Some Contextual and Demographic Characteristics: A Multivariate Analysis

Özet

Bu çalışmanın amacı Türkiye’deki fen bilgisi öğretmenlerininmesleki iyilik durumlarını incelemek ve bu fen öğretmenlerininmesleki iyilik durumlarının bazı demografik ve kontekstdeğişkenleri ile ilişkisini araştırmaktır. Demografik değişkenlercinsiyet, mezun olunan fakülte türü, medeni durum ve çocuksahibi olma durumunu içerirken, kontekst değişkenleri ortalamasınıf mevcudu, öğretmenin iş deneyimi ve öğretmenin haftalıkders saatini içermektedir. Ayrıca, mesleki iyilik durumu; iştatmini ve tükenmişlik (duygusal tükenmişlik ve kişisel başarı)olarak ele alınmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkiyegenelinden basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile belirlenen 376 fenbilgisi öğretmeni oluşturmuştur. Veri setinin analizi için betimselistatistikler ve kanonik korelasyon analizi kullanılmıştır. Analizsonuçları Türkiye’deki fen bilgisi öğretmenlerinin yaşadığıduygusal tükenmişliğin düşük düzeyde; kişisel başarı hissi ve iştatmininin ise yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. Ayrıca,ders verilen sınıfların mevcudu ve öğretmenin haftalık ders saatisayısı arttıkça öğretmenlerin daha çok duygusal tükenmişlik vedaha az iş tatmini yaşama eğiliminde oldukları bulunmuştur.Çocuk sahibi olan öğretmenlerin daha çok duygusal tükenmişlikve daha az iş tatmini yaşadıkları görülmüştür. Bunun yanı sıra, işdeneyiminin iş tatmini ve kişisel başarı hissi ile pozitif yöndeilişkili olduğu bulunmuştur. Bayan öğretmenler, erkeköğretmenlere kıyasla daha yüksek iş tatmini ve kişisel başarı hissiyaşadıklarını ifade etmişlerdir. Benzer şekilde, üniversitelerin fenedebiyat fakültelerinden mezun öğretmenlerin de eğitim fakültesimezunlarına göre daha yüksek iş tatmini ve kişisel başarı hissiyaşadıkları bulunmuştur.

Abstract

The purpose of this study was twofold: first, to determine the Turkish elementary science teachers’ occupational well-being profile and second, to investigate the relation of science teachers’ occupational well-being to some contextual and demographic characteristics. The contextual variables included class size, years of teaching experience and weekly course hours, while demographic characteristics included gender, graduated faculty, marital status, and having children. Moreover, occupational wellbeing was examined in terms of job satisfaction and burnout (i.e. emotional exhaustion and personal accomplishment). 376 elementary science teachers that were randomly selected across the Turkey participated in the study. Descriptive statistics and canonical correlation analysis were utilized to analyze the data. Results showed that Turkish elementary science teachers experience low level of Emotional exhaustion and high level of personal accomplishment and job satisfaction. Additionally, it was found that as class size and weekly course hour increase, elementary science teachers tend to experience more emotional exhaustion but less job satisfaction. Teachers having children appeared to experience more emotional exhaustion but less job satisfaction. Moreover, a positive relationship was found between teaching experience and occupational well-being (i.e. job satisfaction and personal accomplishment). Female teachers appeared to experience more personal accomplishment and job satisfaction than male teachers. Similarly, teachers graduated from faculties of arts and sciences were found to have higher level of personal accomplishment and job satisfaction than teachers graduated from educational faculties.