Eğitimde nitelik: Eğitim ekonomisi kuramlarının eğitimin niteliğine ilişkin kurgusunun eleştirel analizi

Quality in education: Critical analysis of economics of education theories’ envision regarding to quality of education

Özet

Eğitimde nitelik tartışmaları, sayısal olarak belirlenmiş olan eğitim hedeflerinin önemli bir kısmına erişilmiş olmasına rağmen, eğitimin ekonomik ve toplumsal alandaki eşitsizliklerin çok azını dönüştürdüğünün fark edilmesi ve “kalkınma ya da büyüme”deki katkısına ilişkin şüpheler üzerine başlamıştır. Uzun bir süre okuryazarlık ve okulöncesinden yükseköğretime kadar bütün eğitim düzeylerinde çağ nüfuslarının kayıt oranlarının artırılması ile uğraşılmış, ama verilen eğitimin anlamı ve ne düzeyde etkili olduğu ile fazla ilgilenilmemiştir. Eğitimin anlamında ve eğitim yoluyla gerçekleştirilmek istenen hedeflerde toplumsal kesimler arasında bir uzlaşı durumu oluşmadığından nitelikli eğitim iddiasındaki eğitim reformu çalışmalarından beklentiler doğal olarak tüm toplumsal kesimler için aynı değildir. Bu çalışmanın amacı, “eğitimde nitelik” tartışmalarında egemen olan söylemleri, temel kaynak olarak kullanılan İnsan Sermayesi Kuramı’nın (İSK) iddiaları üzerinden incelemek ve nitelikli bir eğitimin anlamı ve nasıl kurgulanabileceğine dair eleştirel yaklaşımları açığa çıkarmaktır. Çalışmanın giriş bölümünde “kalite/nitelik” kavramının etimolojisi, toplumsal, ideolojik anlamı ve tarihsel arka planı tartışılmaktadır. Sonraki bölümde, günümüzün “kalite/nitelik” kavramlarının içeriğini belirleyen İnsan Sermayesi Kuramı ve onu izleyen kuramların eğitime ve dolayısıyla nitelikli eğitime yüklediği anlam açığa çıkarılmaya çalışılmaktadır. Çalışmanın diğer bir bölümünde ise bu kuramlara yönelik eleştiriler ve bu eleştirilerin yoğunlaştığı noktalar saptanmıştır. Son olarak, eleştirel pedagoji yoluyla geliştirilen nitelikli bir eğitime yönelik kurgunun taşıması gereken temel anlam ve koşulların anlaşılmasına yardımcı olacak önemli kavramlar ve yaklaşımlar paylaşılmaktadır.

Abstract

Educational quality discussions have been arised from realizing that education has transformed very little of the inequalities in economical and social space in spite of the fact that an important proportion of the numerically defined educational targets have been reached and on doubts about the contribution of education to “development or growth”. For a long time, it was interested in the enhancement of the illiteracy and literacy rates and enrollment rates of the population groups from pre-school to higher education, however the meaning of the provided education and the level at which it was effective were not cared much. Since there is not an aggreement on the meaning of education and its targets among the social parties, it is needless to say expectations from education reforms which assert quality education for all are not same for all social parties. The aim of this study is to inquiry the hegemonic discourses in “the quality of education”debates through the assertations of Human Capital Theory, which is used as the main reference, and to unveil critical approaches regarding to meaning of the quality education and how it can be envisioned. In the section of introduction, the etymology of the word “quality” and social and ideological meanings of it and its historical background were discussed. Then, it was tried to be exposed the meaning of education which was attributed by Human Capital Theory and the following theories defining the context of current educational quality. Another part of the study includes the establishments about the critics against to these theories and the points these critics focused on. Lastly, it was shared the significant concepts and approaches which may help to understand the main meaning and the conditions which should be contained by an envision to “quality education” developed by critical pedagogy.