Osmanlı Devleti’nden Günümüze Parlamentarizm ve Parlamenter Rejime Müdahaleler - Muhtıra, Darbe ve Darbe Girişimleri Üzerine Bir Analiz

Parliamentarism From Ottoman Empire To The Present And Interventions To The Parliamentary Regime - An Analysis on Military Memorandum, Military Coup and Military Coup Initiatives

Özet

Osmanlı Devleti I. Meşrutiyet ile parlamenter rejimegeçmesine karşın bu süreç kısa sürmüş, 30 yılı aşkınistibdat döneminin ardından, bir daha vazgeçmemek üzere, 1908 yılında parlamenter rejime geçişisağlamıştır. II. Meşrutiyet dönemi ile birlikte Batıcılıkfikri toplumsal ve siyasal hayatta önem kazanmış veOsmanlı Devleti’nde siyasetin temel hareket noktasıolmuştur. Böylece toplumda ve siyasal kurumlardayenileşme ve batılılaşma süreci işletilmiştir. Yönetimde meydana gelen değişim, bürokraside ve toplumuntüm tabanında hissedilmiş ve ilerleyen dönemde Türksiyasal hayatını etkileyen olaylar zincirinin başlangıçnoktasını oluşturmuştur.Millî Mücadele sonrasında Osmanlı Devleti’nin yerinekurulan Türkiye Cumhuriyeti II. Meşrutiyet’in siyasalve toplumsal alandaki politikalarını miras olarak almışve ilerleyen dönemde parlamenter geleneği devamettirmiştir. Fakat Osmanlı Devleti’nden günümüzekadar devam eden parlamentarizmin işleyişi kendihaline bırakılmış, özellikle ordu tarafından birçok kezkesintiye uğratılmış ya da uğratılmaya çalışılmıştır.Sonuçta Türk siyasal hayatında askerin siyasetemüdahalesi, siyaseti vesayet altına alması ya da almagirişimleri Osmanlı’dan Cumhuriyet’e bir miras olarakgeçmiş ve süreklilik kazanmıştır.Bu çalışmada Osmanlı Devleti’nden günümüzeyaşanan parlamenter rejimin işleyişine yönelik olarakmüdahaleler ele alınmış ve bunun sebep ve sonuçlarını ele alan bir analiz gerçekleştirilmiştir.

Abstract

Although Ottoman Empire passed to the parliamentary regime with the First Constitutional Era, this process was short-lived. After more than 30 years of oppression in 1908, the transition to the parliamentary regime was ensured. The idea of Westernism gained importance in social and political life with the Second Constitutional Era, and it has become the central point of politics in Ottoman Empire. Thus, the process of renewal and westernization was carried out in society and in political institutions. The change in the administration has been visible in the bureaucracy and every fragment of society, and it constituted the beginning of a chain of events that affects deeply Turkish political life. Following the collapse Ottoman Empire and the Independence War, Republic of Turkey was established and inherited the political and social policies of the Second Constitutional Era as a legacy and continued the parliamentary tradition. However, the functioning of parliamentarism, which has continued until today, in Ottoman Empire has been left to itself, and it has been interrupted or attempted to be interrupted by the army many times. In the end, the military intervention in the Turkish political life, the attempts to take politics under guardianship and its attempts in that sense have been transmitted as legacy of Ottoman Empire and becomes constant. In this study, the interventions to the functioning of the parliamentary regime from Ottoman Empire to the present have been discussed and an analysis has been carried out to address the causes and the consequences of this phenomena.