ÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜNÜN SINIRLANDIRILMASINA İLİŞKİN ANAYASAL İLKELER IŞIĞINDA ZORUNLU SİGORTALARIN BELİRLENMESİ USULÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

EVALUATION OF THE PROCEDURE FOR DETERMINING COMPULSORY INSURANCE WITHIN THE SCOPE OF CONSTITUTIONAL PRINCIPLES RELATING TO LIMITATION OF FREEDOM OF CONTRACT

Özet

Özel sigortaların hukuki niteliği sözleşmedir. Sözleşmeler hukukunun temellerinden olan sözleşme özgürlüğü ilkesi kural olarak sigorta sözleşmeleri için de geçerlidir. Zorunlu sigortalar ise bu kuralın istisnalarındandır. Zorunlu sigortalar ile sigorta ettirenin sözleşme yapıp yapmama özgürlüğü, sigortacının hem sözleşme yapıp yapmama özgürlüğü hem de sözleşmenin karşı tarafını seçme özgürlüğü sınırlandırılmaktadır. Sözleşme özgürlüğü, Anayasa’da temel hak ve özgürlükler arasında yer aldığı için ancak Anayasa’da yer alan esaslar çerçevesinde sınırlandırılması mümkündür. Oysa, Sigortacılık Kanunu’nun zorunlu sigortaların belirlenmesine ilişkin hükmü temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasına hâkim olan kanunilik ilkesine aykırı bir görünüm sergilemektedir.

Abstract

The legal nature of private insurance is contract. The principle of freedom of contract, which is one of the basis of contract law, is also implemented for insurance contracts as a rule. One of the exceptions of this rule is compulsory insurance. With the compulsory insurances, the freedom of the insurant to make a contract or not, and the freedom of the insurer to make a contract and the freedom to choose the party of the contract are restricted. Since the freedom of contract is a fundamental rights and freedoms in the Constitution of the Republic of Turkey, it is possible to limit it only within the framework of the principles in the Constitution. However the provision of the Insurance Code regarding the regulation of compulsory insurances appears to be against the principle of legality, which dominates the limitation of fundamental rights and freedoms.