İBN SÎNÂ'NIN KONUM KATEGORİSİNDEHAREKET DÜŞÜNCESİ VE KONUMSAL HAREKET KAVRAMININ TARİHİ

Avicenna s Thought on Motion in the Category of Position and History of the Concept of Positional Motion

Özet

Aristonun mekân tanımı, sınırlı âlem anlayışı ve hareketin sadecenicelik, nitelik ve mekân kategorilerinde gerçekleştiği düşüncesi, enbüyük feleğin hareketiyle ilgili çeşitli problemleri gündeme getirmiştir.En uzak felek hareket ediyorsa nerede hareket etmektedir? Bu problem,Meşşâî ve Yeni-Eflatuncu şarihler tarafından uzun süre tartışılmıştır.Kindî, İbn Adiy ve Fârâbînin farklı teklifleri olmuş, İbn Sînâ ise buproblemi çözmek için hareketin konum kategorisinde de gerçekleştiğini kabul etmiştir. Daha sonra İbn Rüşd bu düşünceyi eleştirmiş, Şirâzîise yeni bir mekân tanımı önererek tartışmaya yeni boyutlar eklemiştir.Bu makale mekân ve en uzak feleğin hareketi bağlamında konumsalhareket düşüncesinin antik Yunandan müteahhir döneme uzanan serüvenini, özellikle de Müslüman filozoflar nezdindeki seyrini incelemeyiamaçlamaktadır.

Abstract

Aristotle claims that the place is an inner most limit of a containing body and the universal is finite beyond that there is nothing andthere is nothing outside of the heavens which could contain the mand the motion is actualized in categories of the quality, quantity and place.His accounts caused various problems related to definition of place,and the movement and the positions of the heavens. This problem canbe expressed whether the sphere of the fixed stars is moving and whereare they moving? This problem was discussed for a long time by thePeripatetic and Neo-Platonic commentators. During the Islamic periodal-Kindi, al-Farabi and Ibn Adiy offered different solutions. Avicennasuggested to solve this problem by accepting the motion can be actualized in the category of position. After Avicenna, Averroes criticized hisidea and Shirazî added a new dimension to the debate by proposinga new definition of place. This article analyses the adventure of thecategory of position in the context of the movement of the outer mostcelestial sphere from ancient Greek on wards, and also aims to explorethe solutions which were raised particularly during Islamic period.