ELMALILI MUHAMMED HAMDİ YAZIR'IN TASAVVUF ANLAYIŞ

Özet

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır (1878-1942), yakındönem ilim ve fikir hayatının müstesna simalarındanbiridir. O, hayatın içinde bir din anlayışı ile ilmive fikri yönden İslâmiyeti yorumlamış, çağımızMüslümanlarına yeni ufuklar açmış, düşünce veruhlardaki donukluğu gidermeye çalışmıştır.Osmanlı Devletinin son dönemi ile cumhuriyetin ilkyıllarında yaşayan Muhammed Hamdi Yazır, felsefi,itikadi, fıkhi, tasavvufi ve sosyal meseleler üzerindederinliğine düşünen bir din âlimidir. Özellikle tevhid,nübüvvet, velâyet, varlık-âlem-insan, marifetullah,muhabbetullah, tevbe, zikir, takva, kalp, ruh ve nefsgibi tasavvufi konular üzerindeki düşünceleri, onunhem felsefeye hem de tasavvufa olan vukûfiyetinigöstermektedir. Allah, âlem ve insan ilişkisi, tasavvuf düşüncesininen önemli konularından birini teşkil etmektedir.Bu ilişkisinin temelinde, İslâmın varlık düşüncesiyer almaktadır. Varlığın hakikatini Allahtan başkakimse bilemediği için, insanın varlığı bilmesi biryönüyle olup, varlığın özü itibariyle değildir. İslâmdüşüncesinde Allahın varlığı kendi zatındandırve herhangi bir delile ihtiyaç duymayacak kadaraçıktır. Bu hususta Hamdi Yazır, Hakikat-iMuhammediyye nin zuhurunun, bütün hilkatingayesi olduğunu belirterek, varlık ve yaratılışkonusunda tasavvufi bir düşünceyi dile getirmiştir.

Abstract

Elmalılı MuhammedHamdi Yazır (1878-1942)is one of the exceptionalpersonalities in scienceand ideas life in recentperiod and he has openednew horizons for today sMuslims. Muhammed Hamdi Yazır,who lived in the lastperiod of the OttomanEmpire and the earlyyears of the republic, isa religious scholar whoreflected on philosophical,creedal, fiqh, mystical andsocial issues. His ideas onimportant issues of Sufismhave indicated to his deepknowledge about bothphilosophy and Sufism. God, the world andhuman relations haveconstituted one of themost important issuesof Sufism. On the basisof this relationshiphas located the idea ofexistence of Islam. No oneknows literally essenceof existence but Allah.In this respect, HamdiYazır has expresseda mystical opinionabout existence andcreation by stating thatoccurrences of Hakikat-iMuhammediyye (truthsthat brought by ProphetMuhammad) are thepurpose of all creation.