Beslendiği Kaynaklar İtibariyle Sembolik Metinlerin Işığında Mesnevilerde Gerçeklik Tasavvurları

Reality Imaginations in Mesnevis in Respect of its Sources in the Light of Symbolic Texts

Özet

Her sanat eseri özünde bir gerçeklik kurgusu barındırır. Buna göre kurmaca bir dünya yaratmanın bedeli, o eserin gerçekliğinin sınanacağı tasavvur algısıdır. Bu tasavvurların başında hayal kavramı gelmektedir. Gerçekliğin diğer algılarıyla karşılaştırılıp özellikle klasik şiirimizin hayale verdiği konum incelendiğinde günümüz itibarilik anlayışından farklı bir yol izlediği ortaya çıkacaktır. Felsefenin de temel taşı sayılan gerçeklik vurgusu, tasavvufi kimi hikâyeler ve öte yanda medrese kültürüyle yetişmiş Kaygusuz Abdalın Budalanamesi türünden kimi metinlerle karşılaştırıldığında geniş bir yelpazede karşımı- za çıkmaktadır. Bu, hiç şüphesiz gerçekliğin tasavvufta önemli bir teşkil ettiğini kanıtlamaktadır. İslam kültür coğrafyasında öne çıkan tasavvufî risalelerinin gerçeklikleri ele alma biçimlerinin çoğu kez Divan şiiri ve özellikle mesnevilerle olan bağıntısı, hemen hemen hiç ele alınmamıştır. Oysa bu metinlerle mesnevilerdeki gerçeklik algılarının karşılaştırılması, Divan şiirinin ve dolayısıyla mesnevilerin de anlaşılmasına katkıda bulunacaktır. Gerçeklik kurgusu itibariyle anlatı temelinde mesnevilerin de oturduğu bir gerçeklik temelinden söz etmek mümkündür. Farazya, ütopya yahut gerçeküstücülük gibi tanımlamaların dışında nasıl bir gerçeklik kurgusu söz konusudur bu metinlerde? Biz bu çalışmada gerçeklik algılarından hareket ederek mesnevilerdeki gerçeklik algılarını sorgulayacağız.

Abstract

Each work of art contains the essence of reality. Accordingly, the cost of creating a fictional world, is to test the perception of reality. At the beginning of perception there comes the concept of "dream". Compared with the position where the other perception of reality of dream, especially in our classical poetry, followed a different path from today's fiction understanding that will arise when examined. Reality emphasis is also considered the cornerstone of the philosophy of mystical stories such as Budalaname of Kaygusuz Abdal who was trained in culture of some madrasas as also in some other types of text encountered in a wide range. This proves that no doubt constitutes an important reality of Sufism. Divan poetry often, especially with relation to the handling mesnevis mystical treatise on the reality of the prominent Islamic cultural landscape format, hardly been addressed. However, comparison of the perception of reality in this mesnevis texts, poems, and thus will contribute to the understanding of the Court in the Mathnawi. As far as reality construct is concerned, it's possible to speak of a reality that sits at the base of mesnevis basis. What kind of reality constructs are in question besides the definitions of farazia, utopia and surrealism?In this study, we will question the perception of reality in the act of perception of reality in Mathnawis.