Nevres-i Kadîm’in Münşeât’ında Eş Anlamlılar: Oluşturulma Şekilleri, Yapıları ve İşlevleri

Synonyms in The Münşeât By Nevres-i Kadîm: Creation Types, Structures and Functions

Özet

Bu çalışmada Nevres-i Kadîm’in Münşeât’ında bulunan eşanlamlılar ele alınmıştır. Münşeât’ın tümü taranarak eş anlam-lıların oluşum şekilleri, yapıları ve işlevleri irdelenmiş vebelagat açısından değerlendirilmiştir. Yapılan incelemeler neti-cesinde Münşeât’ta eş anlamlıların alıntı kelimeler,dolaylamalar, benzer çağrışıma sahip kelimeler ve aynı anlamaişaret eden kelime öbekleri ile oluşturulduğu görülmüştür. Me-tin içerisindeki konumlarına ve yapılarına göre çeşitlilikgösteren eş anlamlıların metin içerisinde belirli bir düzene göreyerleştirilmiş halde, sadece atıf vâvıyla birbirine bağlı halde veortak bir anlama işaret eden söz öbekleri halinde olmak üzere üçtemel yapı içerisinde sistemli olarak kullanıldıkları tespit edil-miştir. Ayrıca, amaçsızca ve rastgele kullanılmayan eşanlamlıların, bulundukları metinde tekrara düşmemek, manayıvurgulamak, muhatabı daha fazla övmek, seci oluşturmak, lafzısüslemek ve manayı güçlendirmek gibi çeşitli işlevlerinin ve es-tetik katkılarının bulunduğu saptanmıştır.

Abstract

In this study, the synonyms in the Münşeât by Nevres- i Kadîm have been discussed. Having analyzed all of the Münşeât for synonyms creation types, structures and functions of them were examined and evaluated in terms of eloquence. As a result of the examinations, it has been seen that synonyms were created through adoption of fore- ign words, language manipulations, words having similar connotations and through the group of words signifying the same meaning. It has been determined that synonyms, which vary according to their positions and structures wit- hin the text, were used systematically in three basic structures as in the form of being placed in accordance with a particular order within the text, in the form of being con- nected to each other only by the conjunction (vâv) and in the form of phrases pointing out a common meaning. Furt- hermore, it has been established that synonyms, which were not used aimlessly and randomly, have various aest- hetic contributions to and functions in the text, such as to avoid repetition, to emphasize the meaning, to praise the addressee more, to create seci, adorn the expression and strengthen the meaning.