Kadim Bir Soruya Yerli Bir Cevap Arayışı: Gerçekliğin Lisanda (Tamlıkla) İfadesi Mümkün mü?

In Search of an Authentic Answer to an Immemorial Question: Is It Possible to Describe (Conclusively) Reality Through Language?

Özet

Gerçekliğin bilinmesi ve lisanda ifade edilebilmesi sorunu genelde epistemolojinin özelde bilim felsefesinin en önemli tartışma konuları arasındadır. Bu makalede gerçekliğin lisan aracılığı ile tasvirinin mümkün olup olmadığı sorusu, mühendislik bilimleri, mantık, yapay zekâ ve bilim felsefesi ile ilgili titiz ve derinlikli çalışmalar yapan Şakir Kocabaş’ın yaklaşımı üzerinden ele alınıp tartışılmaktadır. Felsefe-Bilim’de karşılaşılan sorunların doğru anlaşılması ve çözülebilmesi için öncelikle İfadelerin Gramatik Ayırımının yapılması gereğine dikkat çeken Kocabaş gerçekliğin bugüne kadar Batı düşünce geleneği ve tercüme hareketi sonrası İslam düşüncesi içinde tamlıkla ve tutarlı olarak tasvir edilemediğini, bu görevi ancak ve sadece güçlü ve doğru bir kavram sisteminin (lisan) yerine getirebileceğini ileri sürmekte, bu amacı gerçekleştirmek üzere güçlü ve doğru lisanın biricik kaynağı olarak kabul ettiği Kur’an kavramlarını analitik yöntemlerle araştırmaktadır. Bu makalede Kocabaş’ın geliştirmeye çalıştığı bilim anlayışı ile onun İslam ve Batı düşünce tarihi hakkındaki yargıları eleştirel bir gözle incelenmektedir. Üç adımda ele alınan Kocabaş’ın projesinde ifadelerin gramatik ayrımına yönelik uyarıları zorunlu, fizik ile gerçeklik arasında kurmak istediği ilişki mümkün, Kur’an kavramlarına dayalı bilim arayışı ise muhal olarak tavsif edilmektedir.

Abstract

The problem of knowledge and description of reality in language is among the most significant problems of epistemology in general and philosophy of science in particular. In this article, the question of whether it is possible to accurately depict reality through language has been discussed through the studies of Şakir Kocabaş, who made a rigorous and profound analysis concerning engineering, applied sciences, logic, artificial intelligence, and philosophy of science. For both understanding and truly solving the problems encountered within philosophy-science, Kocabaş first pointed out the necessity of Grammatical Distinctions of the Statements. He asserted reality, which could not be described accurately and consistently up to today within both the Western tradition and Islamic thought of the post-translation movement, might be described accurately only by means of a powerful and true conceptual framework. To accomplish this task he attempted to investigate the concepts in the Qur’an, which he regarded as the unique source of powerful and true language. In this article the scientific approach Kocabaş tried to develop and his overall judgments on both Western and Islamic traditions are critically examined. The project Kocabaş classified and analyzed was in three steps: his warnings about grammatical distinctions characterized as obligatory, his efforts to reconcile between physics and reality as possible, and finally his inquiry into science relying upon the concepts of the Qur’an as impossible.