Dergiler / Dîvân: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi / 2015 / Cilt: 20 - Sayı: 39
Osmanlı-Türk Ordusuna İçeriden Bakış: Asker Anıları (XIX. ve XX. Yüzyıllar)
- Sayfa
- 23–55
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmada, on dokuzuncu ve yirminci yüzyılda Türkiye topraklarında askerler tarafından kaleme alınan yaşam anlatıları (anı, hatırat, otobiyografi, defter, günlük vb.) incelenmektedir. Osmanlı-Türk modernleşmesinin önemli kolektif aktörlerinden ordu üzerine yapılan çalışmalar son yıllarda artmış olmakla birlikte, literatürde ordunun kendisine odaklanan çalışmaların yeterli olduğunu söylemek güçtür. Bu çalışmada, orduyu oluşturan askerlerin kendi kalemlerinden çıkmış yaşam anlatılarına yoğunlaşılmakta ve bu metinlerin ordunun siyasi ve toplumsal rol ve eylemlerini anlayabilmek için sunacağı imkânlara işaret edilmektedir. Bu metinler, asker bireylerin kişisel görüşlerini ifade edebilmeleri bakımından özgür birer mecra olmaları itibariyle, resmî/kurumsal açıklamalarda bulamayacağımız insanî, canlı ve otantik veriler sunmaktadırlar. Bu özellikleri nedeniyle, bu metinler, Türkiye'de ordu, toplum ve siyaset ilişkileri konusunda oluşmuş yazını zenginleştirme ve ayrıntılandırma potansiyeline sahiptirler. Bu kapsamda yapılan literatür araştırmasında, askerî öğrenciden mareşale kadar çeşitli rütbelerden askerlerin kaleme aldığı 150'yi aşkın yaşam anlatısı incelenmiştir. Çalışmada bu anılar külliyatına ilişkin bazı nicel ve nitel tespitlere yer verilmiştir. Özellikle, askerlerin anı yazma nedenlerine, anıların vadettiği imkânlara, metinlerdeki genel temalara, anılarda hâkim olan genel iklime değinilmiştir
Abstract
This study examines the life narratives (memoirs, autobi-ographies, journals, letters, etc.) of soldiers in Turkey writ-ten in the nineteenth and twentieth centuries. Although in recent decades there has been a significant increase in the amount of research on the military in Turkey, the field re-mains understudied. This study attempts to focus on the life narratives of soldiers written by soldiers themselves as a way of highlighting their potential value for understanding the roles and actions of the military. Since life narratives are rel-atively free vehicles for the expression of personal thoughts, these texts present a more human, direct, and authentic data set than do official or institutional statements. Because of this characteristic, these texts have the capacity to enrich the existing literature on the relations between military, so-ciety, and politics in Turkey. This study offers a survey of the relevant literature, followed by some general and qualitative remarks about the subject corpus and an analysis of more than 150 life-narratives written by soldiers at several ranks (from military students to marshals). It also discusses the motivation behind the act of writing, the promises of life-narrative, general themes within such texts, and the general cultural climate of the works in the corpus.