OSMANLI BAKIYESINDE BIR OSMANLI AYDINI: RIZA TEVFIK ÜRDÜN'DE

Özet

Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'nı kaybetmesiyle birlikte İmparatorluk bakiyesi olan Arap topraklarında pek çok devlet kurulmuştur. Değişik nedenlerle yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nde barınamayan birçok Osmanlı aydını ve devlet adamı bu devletlere göç etmiş ve bazıları bunların kuruluş sürecinde etkili olmuşlardır. Bu kişiler sahip oldukları tecrübeleri ve birikimleri bu yeni devletlerin hizmetine sunmuşlardır. Bu makalede çeşitli siyasi sebeplerle Türkiye Cumhuriyeti'ni terk edip önce Mısır'a daha sonra da Ürdün'e göç etmek zorunda kalan Rıza Tevfik'in Ürdün'de yapmış olduğu siyasi, idari ve kültürel faaliyetler ele alınacaktır. Arapça kaynaklarda, Rıza Tevfik'in kendi yazdığı yazılar ve onun hakkında yazılan yazılar toplanarak onun Ürdün'deki hayatına dair bilinmeyen birçok nokta aydınlatılmaktadır.

Abstract

In the final years of the Ottoman Empire, Arabs revoltedmany times. Their breakaway from the empire acceleratedwith the Great Arab Revolt in 1916. During the dissolution ofthe empire that began in 1919, many large and small stateswere founded. Many Ottoman intellectuals--who for onereason or another opted to leave the empire during this period--migratedto these states and played a key role in foundingthem. These intellectuals transmitted their experiencesto these newly founded states. This study focuses on RızaTevfik, who first fled to Egypt and then to Jordan, where heconducted political, administrative, and cultural activities.It bases its discussion of Tevfik on various historical sources,including Arab newspapers of the period.