İHTİLÂT BİLGİSİNİN TESPİTİNİN GÜVENİLİRLİĞİ

Özet

Bu çalışmada, mahiyeti gereği yalnızca râvînin akıl ve hâfıza fonksiyonlarındasorunların oluşmaya başladığını müşahede eden kişilerce yapılması gereken ihtilât tespitleri, ihtilâtı tespit eden kişi ile muhtelit arasında görüşme olup olmaması açısından ele alınacaktır. Araştırma klasik dönemde bu konuda yazılaneserlerden en hacimlisi olan el-Kevâkibü’n-neyyirât’taki râvîlerle sınırlandırılmıştır. Bu bağlamda öncelikle incelemeye konu olan ihtilât açıklamalarının ne kadarının, hoca-talebe ilişkisiyle izah edilebileceği araştırılmıştır. Ayrıca aralarındaböyle bir irtibat olmamakla birlikte muhtelit ile bu tespiti yapan kişilerin aynıdönemde yaşayıp yaşamadıkları incelenmiştir. Muâsır oldukları belirlenen kişilerin de görüşüp görüşmedikleri, bir diğer ifadeyle ihtilât tespitinin müşahedeyedayanıp dayanmadığı ortaya konulmuştur. Bu kapsamda son olarak râvî ile ihtilâtı tespit eden kişi arasında ilişki kurulamaması sebebiyle sorunlu görünenaçıklamaların güvenilirliği sınıflandırılarak ele alınmıştır.Bu makalede, ihtilât tespitleri, râvîlerin tabaka ve ölüm tarihleri esas alınaraktetkik edilmiş ve böylece söz konusu tespitlerle cerh-ta‘dîl ilminin gelişim seyrinin uyumlu olup olmadığının ortaya konulması da amaçlanmıştır. Birbirleriyleçelişen ihtilât tespitlerinde, râvî ile ihtilâtı tespit eden kişi arasındaki irtibatın birtercih sebebi olarak kullanılıp kullanılmayacağı da tartışılmıştır.

Abstract

In this study, the findings of the ikhtilāṭ (to have problems in the mind and memory functions towards the end of life) made by the parties will be discussed in terms of whether there is an interview between the person who has determined the ikhtilāṭ and the situation. As it is known, these determinations by nature can only be made by those who are aware of the problems in the mind and mind functions of the transmitter. The research has been limited to the transmitters in al-Kavākib al-nayyirāt which is the most voluminous among the works written in this subject in the classical period. In this context, first of all, it has been investigated how much of the explanations of the ikhtilat that are subject to the examination can be explained by the relationship with the teacher-student. In addition, although there is no such contact between them, it has been examined whether the persons who make this determination and their parties live in the same period. It has been shown whether the persons who were determined to be ex-officio met or not, in other words, whether the determination of the ikhtilat was based on observation. In this context, the reliability of the explanations that appear to be problematic due to the lack of relationship between the person who identified the ikhtilat and the transmitter and the culprit was discussed. In addition, the findings of the ikhtilat were examined on the basis of the level and death dates of the transmitters, and thus, it was aimed to determine whether the progression of the science of jarḥ-taᶜdı̄l was compatible with these determinations. In the case of ikhtilat of contradiction with each other, it was also discussed whether the contact between the person who had established the ikhtilat and the transmitter would be used as a preference.