TÜRKİYE'DE RÜZGÂR HIZI VERİLERİNİN HOMOJENLEŞTİRİLMESİ VE EĞİLİMLERİ

Özet

Küresel iklim değişimi kapsamında iklim parametreleri değişmekte, rüzgâr da buparametreler içerisinde, özellikle Türkiye literatüründe az çalışılan konular arasında yeralmaktadır. Dünya'da orta enlem karaları üzerinde rüzgâr hızı (RH) azalmaları, yüksekenlemlerde karalarıyla okyanus ve deniz yüzeylerinde RH artışları görülmektedir.Türkiye'de ham verilerle yapılan çalışmalarda genel olarak RH azalmaları, DoğuKaradeniz-Güneydoğu çevresinde ise RH artışları belirlenmiştir. Bu çalışmada, verilerinhomojenlik testleri yapılmış, kırılma bulunan RH zaman serileri belli kurallara göredüzeltilerek homojen hale getirilmiştir. Homojen verilerle Türkiye'deki RH rejimleri ileeğilimler belirlenmiş, eğilimlerdeki benzerlik dönemleri göz önüne alınarak, RH eğilimrejimleri ortaya koyulmuş, yıl içindeki rüzgâr genliklerindeki eğilimler incelenmiştir. Buanalizlere göre, Türkiye'de tek zirveli, çift zirveli ve düzenli tip RH rejimleri bulunmaktadır.Yıllık ortalama RH, Akdeniz Bölgesi ve Batı Karadeniz ile Marmara Bölgesi doğusundaazalmaktadır. Kış mevsiminde Türkiye'nin batı yarısında, baharda İç Anadolu Bölgesi veçevresinde, yazın Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Adana Bölümü doğu yarısı, KuzeydoğuAnadolu ve güney Ege kıyılarında, güz mevsiminde ise Türkiye genelinde RH azalmalarıbelirlenmiştir. Aylık RH eğilimlerine göre Türkiye'de, baharda azalan, baharda artan,güzde artan, sıcak dönemde artan, soğuk dönemde artan, baharda-güzde artan veyılboyu azalan tip olmak üzere 7 farklı RH eğilim rejimi bulunmaktadır. Ayrıca Türkiyegenelinde, yıl içindeki RH genlikleri azalmaktadır.

Abstract

Climate parameters changes during time, including wind being one of the least researched fields in Turkey. Globally, the wind speeds (WS) decrease in the mid-latitude lands and increase on high-latitude, and the ocean and sea surfaces. According to the studies with raw data in Turkey, there is a decreasing trend in WS, and it increases around Eastern Black Sea and Southeastern Anatolia. In this study, WS data homogeneity tests were made, and break points in WS time series were determined, corrected and homogenized. The current WS regimes and trends in Turkey were identified. Considering the similarity periods, WS trend regimes were presented, and wind amplitudes trends were examined. According to analysis, there are the single-peak, double-peak, and regular type of WS regimes in Turkey. The annual WS decreases in the Mediterranean, Western Black Sea, and Marmara regions. Decreasing WS trends were determined western Turkey in the winter; Central Anatolia and surroundings in the spring; Southeastern Anatolia, Eastern Adana, Northeast Anatolia, and Southern Aegean in the summer; and countrywide in the fall. There are 7 monthly WS trend regimes; increasing in spring, autumn, the hot period, the cold period, spring-fall; decreasing in spring, or yearly. WS amplitudes decrease in general.