Türk İşaret Dili’nde İlgi Tümceciklerini Belirleme Sorunsalı

Özet

Bu çalışma Türk İşaret Dili’nde (TİD) ilgi tümceciklerinin söylem işlevlerinden ne derecede etkilendiklerini, Kubus’un araştırmasını (Kubus, 2016) genişleterek göstermeyi amaçlamaktadır. Kubus, analizinde TİD’de farklı ilgi tümcecikleri (içten başlı, dıştan başlı ve özgür ilgi tümceciği) ve farklı el-dışı hareketleri (gözleri kısarak bakmak, kaş kaldırma ve başın hafifçe sallanması) ile ayrıca, sık görülmese de, ele ait ilgi tümceciği belirticileri (tümcecik başı/sonu INDEX (IX), AYNI ve bunların farklı şekillerde birleşimleri) olduğunu tespit etmektedir. Çalışmamızda bu belirticilerin rekabet halinde olmalarının muhtemel sebepleri sıralanıp yukarıda bahsi geçen el-dışı hareketlerinin bürünsel/edimbilimsel mi yoksa sözdizimsel mi olduğu tartışılmakta ve TİD’deki ilgi tümceciklerinin doğasının en iyi söylem düzeyinde anlaşılabileceği önerilmektedir.

Abstract

This paper aims to show to what degree relativization strategiesin Turkish Sign Language (TİD) are influenced by discourse functions ofrelative clauses, extending Kubus’ study (Kubus, 2016). In his study, Kubusdescribes various relativization strategies (i.e. internally headed, externallyheaded and free relatives) and identifies non-manual (i.e. squint, brow raise orslight-headshake) and occasionally additional manual relativizers (i.e. clauseinitial/final index (IX), AYNI ‘same’ or different combinations of them). Weoutline possible reasons for the presence of these competing relative markersand discuss whether the above-mentioned non-manuals should be analyzed asprosodic/pragmatic or syntactic markers. We suggest that the nature ofrelative clauses in TİD can best be understood at the level of discourse.