TUVACADA BİR GRAMERLEŞME ÖRNEĞİ: DEERZİ

Özet

Bu çalışmanın konusunu Tuvacada de- fiilinden gelişen deerzi [de- (F) -er (SF) +zi (İYE)]’nin anlam ve işlevini değiştirmesiyle gramerleşmesi, yardımcı fiil olarak kullanılması oluşturmaktadır. Türkçenin tarihî devirlerinden bu yana metin sıklığı çok fazla olan bir fiil,de- fiilinin Tuvacada bağımsız bir sözlüksel birimken bazı morfemlerle (burada SF ve İYE) anlamsızlaşma (desemantication), kategorisizleşme (decategorialization), ses indirgemesi (erosion) gibi gramerleşme süreçlerini geçirerek gramatikal bir işaretçi durumuna gelmiştir. Bu makalede gramerleşme ile ilgili kısa bir bilgiden sonra deerzi’nin yapısı, anlamı, işlevleri ve bu yapının alternatif kullanımları örneklerle gösterilmeye çalışılacaktır.