Dergiler / Mellifera / 2018 / Cilt: 18 - Sayı: 2
Türkiye’de Yayılış Gösteren Bazı Cyanus L. (Asteraceae) Taksonlarının Aken ve Polen Morfolojilerinin İncelenmesi
- Dergi
- Mellifera
- Sayfa
- 15–25
- DOI
- —
Özet
Cyanus, Asterace familyasına ait bir cins olup 9 taksonu endemik olmak üzere 20 taksonu Türkiye’de doğal yayılış göstermektedir. Bu çalışmada Cyanus cinsine ait 4 taksonun (C. depressus, C. triumfettii, C. pichleri subsp. pichleri, C. lanigerus) polen ve aken mikro ve makro morfolojisi ışık mikroskobu ve taramalı elektron mikroskobu ile çalışılmıştır. Çalışmanın amacı taksonların polen ve aken morfolojik özelliklerini belirlemek ve taksonların sistematik ayırımına katkısını saptamaktır.Çalışma sonucunda Cyanus taksonlarının polenleri izopolar, radyal simetrili ve trikolporat olarak saptanmıştır. Polen şekli subprolat olup polar eksen uzunluğu 36-55.8 µm arasında, ekvatoral eksen uzunluğu 27.8-47 µm arasında saptanmıştır. Polen yüzey ornamentasyonu skabrat olarak belirlenmiştir. En büyük polenler C. lanigerus türünde saptanırken, en küçük polenler C. depressus’ta tespit edilmiştir. Çalışılan taksonların akenleri pappuslu olup, oval veya oblong şekle sahiptir. Akenler iki yandan basık olup seyrek olarak tüylere rastlanmıştır. Stereo mikroskop fotoğraflarında aken yüseyi psilate görülürken, elektron mikroskop görüntülerinde sitriat-psilat olarak saptanmıştır. Aken uzunluğu 4-5 mm, eni 1.6-2.4 mm arasında ve pappus uzunluğu 1-6.4 mm arasında değişmektedir. En küçük aken (4.0 mm) C. triumfettii’de saptanırken, en uzun aken (5.0 mm) C. lanigerus saptanmıştır. Polar eksen, ekvatoral eksen, polen şekli, intin ve ekzin kalınlığı ile polen yüzey ornamentasyonu gibi polen mikromorfolojik özellikleri ile aken büyüklüğü, pappus boyu, aken yüzey ornamentasyonu gibi özelliklerin taksonların sistematik ayırımında kullanılabilecek ayırt edici karakterler olduğu saptanmıştır.
Abstract
Cyanus is a genus of family Asteraceae. 20 taxa belonging to Cyanus distributes in Turkey and 9 of them are endemics. In this study, pollen morphology and achene micro and macro morphology of 4 taxa belonging to Cyanus (C. depressus, C. triumfettii, C. pichleri subsp. pichleri, C. lanigerus) were investigated. The aim of the study was to determine taxonomic value of pollen and achene micro characteristic. Pollen grains of Cyanus taxa observed as isopolar, radially symmetric, with tricolporate aperture and subprolate pollen shape. Polar axis range between 36-55.8 µm while equatorial axis between 27.8-47 µm. C. lanigerus pollen measured as biggest pollen wile C. depressus pollen is the smallest. Pollen surface ornamentation determined as scabrate. The achene shape was observed as ovoid and oblong in studied taxa. SEM results showed that the achene surface had a striate-psilate sculpture and was depressed on both lateral surfaces, without rare hairs. The Achene length (4-5mm), width (1.6-2.4 mm) and pappus length (1-6.4 mm) ranges differed significantly. C. triumfettii achene determined as smallest (4.0 mm) in length with the smallest (1.1 mm) pappus while C. lanigerus were longest (5.0 mm) achene with smallest (1.0 mm) pappus. The micro characters like as polar axis, equatorial axis, pollen shape, pollen surface ornamentation, intine and exine thickness, achene length, pappus length, achene surface ornamentation determined as important features for systematics of taxa.