Doğu Akdeniz Bölgesi sediment ve debi değerlerinin istatistiksel kullanma durumu

Statistical using situation of sediment and flow data in the eEast Mediterranean Region

Özet

Toprak ve su kaynaklarının korunması, geliştirilmesi ve bu kaynaklanıl toplum yararına en iyi biçimde değerlendirilmesi, çağımızda hemen bütün ülkelerin önde gelen sorunları arasında yer almaktadır. Ancak son yıllarda yanlış arazi kullanımı, ormanlar ve diğer doğal bitki örtüleri gibi doğal kaynakların tahrip edilmesi sonucunda, ülkemiz büyük bir su, rüzgar erozyon ve nehirlerin sediment taşınım sorunu ile karşı karşıyadır. Yurdumuz akarsulannda sediment ölçüm istasyonlarının ve gözlemlerinin yeterli olmaması nedeniyle, taşınan sediment miktarlarının belirlenmesi zorlaşmaktadır. Bu güçlüklerden dolayı birçok araştırmacı son yıllarda sediment ve debi değerlerinin istatistiksel olarak kullanma durumlarının analizi için parametrik olmayan yöntemlere yönelmişler ve bu yöntemlerin tutarlılığını araştırmışlardır. Bu çalışma ile; Doğu Akdeniz Bölgesi'nde yer alan havzalardaki (17-Müteferrik Doğu Akdeniz Suları, 18-Seyhan Havzası, 19-Hatay Suları, 20-Ceyhan Havzası) 16 sediment gözlem istasyonunda aynı anda ölçülen sediment ve debi değerlerinin istatistiksel olarak kullanma durumlan ön istatistiksel analizlerle incelenmiştir Sonuç olarak çalışma alanındaki sediment gözlem istasyonlardan; 1712 nolu istasyonun debi değerleri ile 1801. 1818, 1820 ve 2001 nolu istasyonların sediment değerlerinin nedeni kesin olarak bilinmeyen; iklim ve fiziksel değişikliklerden dolayı, % 5 önem seviyesinde istatistiksel asgari şartları sağlayamadıkları, diğer istasyonların ise bu şartları sağladıkları belirlenmiştir.

Abstract

Improvement and sustainability in soil and water resources are important considerations in many countries. However, lack of proper land management, deforestration and over grazing are caused in trend of soil erosion to increase last decades in Turkey. For this reason; Turkey faces to problem that high sediment transport is occured through rivers. Further, actual amount of sediment transport through streamflows is not known exactly because of the lack of sediment measurement stations and insufficient observation periods in Turkey. Many researchers were used non-parametric methods for statistical suitability analysis of sediment and flow data and were researched consistency of this methods in the last years. In this study, statistical suitability of sediment and flow data that are observed at the 16 stations for the watersheds in the East Mediterranean Region (17-East Mediterranean streamflows, 18-Seyhan watershed, 19-Hatay streamflows, 20-Ceyhan watershed) were examined with pre-statistical analysis. Flow data taken from station number 1712 and sediment data taken from station numbers 1801, 1818, 1820 and 2001 were not provided acceptable conditions statistically in 5 % significant level. These results can be changes in climate and physical conditions that reasons are not known exactly. Rest of the data taken from other stations provided reliable results according to 5 % significant level.