Doğu Akdeniz Bölgesi'nde durağan olmayan istasyonların sediment ve debi değerlerinin düzeltilmesinde uygun regresyon denklemlerinin belirlenmesi

Determining of fitting regression equations at smoothing of sediment and flow data from non-stationary stations in the East Mediterranean Region

Özet

Ülkemizde çeşitli nedenlerle meydana gelen toprak erozyonunun doğal sonucu olarak nehirlerin sediment taşınımı, toprak ve su kaynaklarının geliştirilmesine olan olumsuz etkileri bilinen bir gerçektir. Bunun yanı sıra, akarsularımızda sediment gözlem istasyonlarının ve gözlemlerinin yeterli olmaması nedeniyle, nehirlerin taşıdığı sediment miktarları da kesin olarak bilinememektedir. Havzalarda yapılacak su ve toprak kaynaklarının planlama ve projelendirme çalışmalarında güvenilir veri kullanımı önemlidir. Bundan dolayı, mevcut verilerin istatistiksel olarak kullanılma durumlarının analizi, düzeltilmesi ve kullanılan yöntemler önem arzetmektedir. Bu çalışma ile; Doğu Akdeniz Bölgesi'nde yer alan havzalardaki (17-Çeşitli Doğu Akdeniz Suları, I8-Seyhan Havzası, 19-Hatay Suları, 20-Ceyhan Havzası) 16 sediment gözlem istasyonunda aynı anda ölçülen sediment ve debi değerlerinin istatistiksel kullanım durumları ön istatistiksel analizlerle incelenmiş ve durağan olmayan istasyonların verilerinin düzeltilmesinde regresyon analizinin yeterli olduğu saptanmıştır. Elde edilen denklemlerle çalışma alanında istatistiksel olarak asgari şartları sağlayamayan, yani durağan olmayan sediment gözlem istasyonlarından; 1712 istasyonu debi değerleri ile 1801, 1818, 1820 ve 2001 istasyonlarının sediment değerleri düzeltilmiştir.

Abstract

It is well known that sediment transport through rivers which result of soil erosion occured naturally has negative affects on soil and water resources in Turkey. Further, actual amount of sediment transport through streamflows is not known exactly because of the lack of sediment measurement stations and insufficient observation periods in Turkey. It is important that required data for planning and projecting soil and water resources in watersheds should be reliable. So that statistical methods are used for analysing and correction of data are very important consideration. In this study, statistical suitability of sediment and flow data that are observed at the 16 stations for the watersheds in the East Mediterranean Region (17-Assorted East Mediterranean streamflows, 18-Seyhan watershed, 19-Hatay streamflows, 20-Ceyhan watershed) were examined with pre-statistical analysis and at smoothing data of non-stationary stations were determined for fitting of regression analysis. Equations established in this study were used for adjusting data which is not useful statistically or non-stationary and from sediment observation stations: station number 1712 for flow data and station numbers 1801, 1818, 1820 and 2001 for sediment data were modified.