Makarnalık buğdayda (Triticum durum) bazı meteorolojik veriler ile tane verimi arasındaki ilişkiler

The relationship between some of meteorological data and grain yield in durum wheat (Triticum durum)

Özet

Bu çalışmada, 1973-2000 yılları arasında Diyarbakır'da yetiştirilen Dicle-74 ve Diyarbakır-81 makarnalık buğday çeşitlerinin tane verimleri ile bazı meteorolojik veriler arasındaki ilişkiler; korelasyon, kısmi korelasyon (path), basit ve çoklu doğrusal regresyon metotlanyla araştırılmıştır. Korelasyon ve kısmi korelasyon analizlerinden tane verimi ile Mayıs-Haziran ortalama yağış toplamı (MHOYT) ve geçen yıl yağış toplamı (GYYT) arasında istatistik! önemde doğrudan pozitif etkiler tespit edilirken, karlı gün sayısı toplamı (KGST) ve Nisan Ayı Minimum Ortalama Sıcaklığı (NMOS) (doğrudan etkisi pozitif) ile negatif ilişkiler bulunmuştur. Basit doğrusal regresyon analizlerinde NMOS her iki çeşitte de verimi azaltıcı etkide bulunmuştur. Diyarbakır-81 de MHOYT ile GYYT verimi artırmaktadır. 1980/90 meteorolojik verileriyle yapılan çoklu, doğrusal regresyon analizlerinde MHOYT ile KGST'nin birlikte etkisini gösteren eşitlikler yüksek R2 değerleri ile verimdeki değişimi büyük ölçüde izah etmişlerdir.

Abstract

This study aimed to investigate the relationship between grain yield of Dicle-74 and Diyarbakır-81 durum wheat cultivars and some of meteorological data, scored between 1973-2000 cropping seasons. Correlation, partial correlation (path), simple and multi linear regression methods were employed. Results of correlation and path analysis indicated that there were positive and statistically significant relationship between grain yield vs. sum of average rainfall in May and June (SARMJ) and grain yield vs. total precipation of previous year (TPPY) while negative relationships between grain yield vs. min.average temperature in April (MATA) (altought direct effect of MATA was positive) and grain yield vs. sum of snowy day£ (SSD) were found. The results obtained from simple linear regression analysis revealed that MATA had negative effect on grain yield in both cultivars whereas SARMJ and TPPY had positive effects on grain yield in Diyarbakır-81. Multilinear regression equations obtained from yield meteorological data of 1980-90 period showed that joint effect of SARMJ and SSD could explain variations in grain yield with relatively high R values.