Dergiler / Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2016 / Cilt: 16 - Sayı: 1
Sirâceddin el-Urmevî'nin İslam Düşüncesine Yön Verecek Disiplin Arayışı Risâle fi'l-fark beyne mevzû'ayi'l-ilmi'l-ilâhî ve'lkelâm Üzerine Bir İnceleme
- Sayfa
- 37–82
- DOI
- —
Özet
Bu makalede, Sirâceddin el-Urmevî'nin, metafizik ile kelamın konuları arasındaki farkı açıklamak üzere kaleme aldığı Risâle fi'l-fark beyne mevzû'ayi'l-ilmi'l-ilâhî ve'l-kelâm adlı eseri incelendi. Öncelikle makalenin tar- tıştığı meselenin mantıksal altyapısı ortaya kondu. Ardından, burhânî araştır- maların Urmevî öncesindeki ve sonrasındaki nazarî çerçevesine temas edildi. Sonuç olarak Urmevî'nin metafiziğin konusunu var olması bakımından varolan (el-mevcûd bi-mâ hüve mevcûd); metafiziğin en önemli meselesini Tanrı'nın varlığı; kelamın konusunu ise Allah'ın zatı olarak belirlediği tespit edildi. Meta- fiziği bilimlerin zirvesine yerleştiren bu yaklaşımın temelde Peripatetik ve Meşşâî felsefeye dayandığı görüldü. Kelamı bu incelemeye dâhil etmek ve felsefe-kelam tartışmalarını bambaşka bir mecraya taşımak ise Urmevî'nin özgün katkısı olarak belirdi. Kelamın alt bilim olarak atanmasına Ebû Hâmid el-Gazzâlî, Şemseddin es-Semerkandî, Adudüddin el-Îcî, Sa'deddin et- Teftâzânî ve Seyyid Şerif el-Cürcânî'nin gösterdiği reaksiyon makalenin bir diğer ilgisini oluşturdu.
Abstract
In this article Sir?j al-D?n al-Urmaw?'s work, entitled "Ris?la f? al-farq bayna maw???ay al-?ilm al-il?h? wa al-kal?m," which aims to explain the differences between subjects of metaphysics and Kal?m has been reviewed. First of all,the logical infrastructure of the matter which was discussed in the article has been revealed.Then, al-Urmaw?'s theoretical framework of pre and post demonstrative researches are mentioned. Consequently, it is determined that al-Urmaw? pointed out that the subject of metaphysics is the existent qua existent (al-mawj?d bi-m? huwa mawj?d), its major problem is the existence of God, and the subject of Kal?m is the essence of God. It is seen that the attitude which makes the metaphysics as superior science was based on peripatetical and mashshaite philosophy. However, integrating the Kal?m into this analyse and moving the philosophy and the theology debate to a different platform is distinguished as the original contribution of al-Urmaw?. In additon, the reactions of Ab? ??mid al-Ghaz?l?, Shams al-D?n al-Samarqand?, ?A?ud al-D?n al-?j?, Sa?d al-D?n al-Taft?z?n?, and al-Sayyid al-Shar?f al-Jurj?n? to the determination of Kelam as a sub-science is the another concern in this article.