Farklı Gelişme Dönemlerinde Yaprak Hasadının Adaçayının (Salvia officinalis L.) Verim, Uçucu Yağ Oranı ve Kimyasal Kompozisyonuna Etkisi

Effect on Yield, Essential Oil Content and Chemical Composition of Sage of Leaf Harvest to Different Growing Stages(Salvia officinalisL.)

Özet

Araştırma, adaçayının(Salvia officinalisL.) çiçeklenme öncesi, tam çiçeklenmeve çiçeklenme sonrasıdönemlerde yapılan hasatta yaprak (daldaki üst, orta ve alt yapraklar) veçiçek verimi, uçucu yağ oranı ve kimyasal kompozisyonununbelirlenmesi amacıyla yürütülmüştür.Isparta Uygulamalı Bilimler Ünversitesi deneme alanında 2014 yılında kurulan 4 yaşındaki adaçayı plantasyonumateryalolarakkullanılmışve çalışma 2018 yılında tesadüf bloklarında faktöryel deneme desenine göre 3 tekerrürlüplanlanmıştır.En yüksekyaşve kuruyaprak verimleri,çiçeklenme dönemi sonunda ortayaprakta(sırasıyla, 60.89 g/bitki ve 26.06 g/bitki) veuçucu yağ oranı ise tam çiçeklenme döneminde üst yapraklarda(%1.73)tespit edilmiştir.En düşük yaş ve kuru yaprak verimi çiçeklenme öncesi dönemde alt yapraklarda, uçucu yağ oranı ise çiçeklenme sonu alt yapraklarda belirlenmiştir. Yaş vekuru çiçek verimi ve uçucu yağ oranı tam çiçeklenme dönemindeçiçeklenme sonuna göre dahayüksek olmuştur.Adaçayının yaprak ve çiçeklerinin uçucu yağında 1,8 sineol, β-tuyon, α-tuyon, kafur, borneol L, karyofillen, α-humulen ve leden önemli bileşenler olarak belirlenmiştir.Genel olarak, çiçeklenem sonundaorta yaprakların yaş ve kuru yaprak verimi daha yüksek olmasına rağmen, uçucu yağınkalitesi bakımından;tüyonoranının yüksek,kafur oranının düşük olduğu çiçeklenme öncesi dönem olarak tespit edilmiştir.Yaprakların pozisyonları değerlendirdiğindetüm gelişme dönemlerinde üst ve orta yapraklarınalt yapraklaragöre daha düşük oranda kafur içerdiği belirlenmiştir.

Abstract

Research was carred out with aim to determine of leaf (upper, middle and lower leaves on the branch) and flower yield, essential oil content and chemical composition in the harvest at before flowering, full bloomingand after flowering stages of sage(Salvia officinalisL.).Sage plantation for four years that planted in 2014 inexperiment field of the Isparta University of Applied Sciences wasused as plant material, and the study was planned according to a randomized block design with factorial treatments with three replicationsin 2018 year.The highest fresh and dryleaf yields were determined in middle leaves at after flowering stage (60.89 gplant-1and 26.06 gplant-1, respectively), and the highest essential oil content(1.73%)was obtained in upper leaves at full blomming stage.The lowest freshand dry leaf yield were obtained in lower leaves at before flowering, while The lowest essential oil content was determined in lower leaves at after flowering stage. Fresh and dry flower yields and essential oil content at full bloming stage were higher than after flowering.β-thujone, 1,8-cineol, α-thujone, camphor, borneol l, caryophyllene, α-humulene and ledene in the leaves and flowers of sage were determined as significantcomponents. Generally, before flowering stage with high thujone and low camphorwere determined in terms of the quality of essential oil, although, fresh and dry leaf yield were higher in the middle leaves at the end of flowering age. Evaluating the positions of leaves, camphorcontent of upper and middle leaves in all growing stages were lower according to lower leaves.