Orta Anadolu Bölgesi' nde atmosferin kompozisyonunun belirlenmesi

Özet

Bu çalışmada Ankara'nın yaklaşık 50 km uzağında bulunan Çubuk'ta konuşlandırılan kırsal bir istasyondan 1993 ve 2000 yılları arasında yaklaşık sekiz yıl toplanan SO2, NO2, HNO3, NH3, ${SO_4}^{2-}$, ${NO_3}^{-}$, ${NH_4}^{-}$, Pb, Cd, V, Mg, Ca, K gibi aerosol ve gaz fazlı kirleticilere ait veriler değerlendirilmiştir. İstasyon bir EMEP istasyonu olup 1993'ten beri Sağlık Bakanlığı tarafından işletilmektedir. Toplanan örnekler EMEP prosedürlerine uygun olarak Sağlık Bakanlığı, Refik Saydam Hıfzıssıha Araştırma Müdürlüğü laboratuarlarında analiz edilmiştir. Yapılan çalışmada elde edilen veriler Avrupa ve Türkiye'deki diğer istasyonlardan elde edilen verilerle karşılaştırılmış ve Orta Anadolu'nün SO2 dışındaki bütün parametreler için düşük kirlilik düzeylerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca ölçülen parametrelerin zenginleşme faktörleri hesaplanmış ve V, Mg, Ca, K'ın toprak kökenli, bunların dışında kalan iyon ve elementlerin ise antropojenik kökenli olduğu tespit edilmiştir. Son olarak parametreler arasında birbiriyle ilişkili olanları tespit etmek amacıyla kirletici konsantrasyonları arasındaki korelasyon ilişkileri incelenmiştir.

Abstract

In this study, the data for aerosol and gaseous pollutants like SO2, N02, HNO3, NH3, ${SO_4}^{2-}$, ${NO_3}^{-}$, ${NH_4}^{-}$ Pb, Cd, V, Mg, Ca, K collected for nearly eight years between 1993 and 2000 from a rural station at Çubuk, which is located 50 km from Ankara, were interpreted. The station is an EMEP station and it is operated by Ministry of Health since 1993. The samples were analyzed at the Ministry of Health, Refik Saydam Hygiene Center in accordance with EMEP procedures. Data obtained from the study has been compared with the data of the other stations in Europe and Turkey, and it has been seen that Central Anatolia had lower pollution levels for all parameters except for SO2. Moreover, enrichment factors of the parameters were calculated and it has been determined that V, Mg, Ca and K are soil originated; ions and elements except for these are antropogenic. Finally, correlations between the pollutants were investigated to understand groups of measured parameters that show similar pollutants.