Malatya graben havzası güney bölümünün stratigrafisi ve depolanma ortamları

Stratigraphy and depositional environments of the southern part of the Malatya graben basin

Özet

Malatya graben havzası, kuzey ve güneyden büyüme fayları ile çevrili, üçgen biçimli, tipik bir dağarası havza niteliği taşır. Havzayı çevreleyen Miyosen öncesi kaya birimleri Permo-Karbonifer yaşlı kireçtaşı ve çeşitli şistlerden, Üst Kretase ve Eosen yaşlı fliş benzeri tortullardan ve kireçtaşlarından oluşur. Genel olarak alüvyon yelpazesi, akarsu ve taşkın ovası ortamlarından oluşan havzanın güney bölümünün Orta Miyosen istifi, alttan üste doğru, yöntemsiz olarak, Şeyhler, Sultansuyu ve Beyler Deresi formasyonlarına bölünmüştür. İncelenen kaya birimlerinin toplam kalınlığı 308 metredir. Şeyhler formasyonu, genel olarak taşkın ovası ortamını yansıtan, yeşil kiltaşı, kırmizı-kahverengi çamurtaşı, kahverengi kumtaşı ve yersel kumlu çakıltaşlarından oluşan çevrimsel tortul düzeylerden oluşmaktadır. Yörede bulunan ekonomik nitelikli linyit düzeyi (üst linyit) en fazla 4 m. kalınlıkta olup Şeyhler formasyonunun alt düzeyinde yeralır. Sultansuyu formasyonu, genel olarak akarsu ve taşkın ovası ortamını yansıtan yeşil kiltaşı, ak renkli killi kireçtaşı, kırmızı-kahverengi çamurtaşı, kahverengi kumtaşı ve çakıltaşlarından yapılı çevrimsel tortul düzeylerinden oluşmuştur. Beyler Deresi formasyonu, alüvyal yelpaze ortamını simgeleyen, kırmızı renkli çamurtaşı ve kumtaşı arakatmanlı çakıltaşlarından oluşur. Formasyon üste doğru kabalaşan ve katman kalınlığı artan az belirli çevrimsel tortul düzeylerden oluşur. Formasyonlar birbiriyle yanal ve düşey geçişli, Şeyhler formasyonu altındaki Parçikan formasyonu ile düşey geçişli olup, tüm birimler temel kayalarını açılı uyumsuz olarak üstlerler. Yersel olarak da Sultansuyu formasyonu Parçikan formasyonunu paralel uyumsuz olarak örter. Havzanın güneyini dolduran tortulların yanal ve düşey yönde gösterdiği litofasiyes değişimleri, depolanma ortamlarının dağılımı ve geometrik özellikleri, Malatya graben havzasının güney bölümünün tortullaşmayla yaşıt normal fayların kontrolünde geliştiğini göstermektedir. Üste doğru kabalaşan çevrimsel tortullar da bu faylarla ilgili olabilir.

Abstract

Triangular shaped Malatya graben basin, formed by growth faults in the north and south, has a typical inter-mountain basin character Pre Miocene rock units limited the basin, are composed generally of limestone and schists of Permo-Carboniferous with flysch like sediments and carbonate rocks of Upper Cretaceous and Eocene. Middle Miocene sequence which is situated in the southern part of the basin was generally occured in the alluvial fan, fluvial and mud flat environments. The sequence of the Middle Miocene, from bottom to top, in ascending order, has been divided into Şeyhler, Sultansuyu and Beyler Deresi formations. The total deposit thick of the rock units which were investigated is 308 meters. Şeyhler formation which is represented by green claystone, red-brown sandstone and locally sandy conglomerate, which generally indicate mud flat environment, is made up of cyclotems. The lignite horizon (upper lignite) which is economic value, which is located within the lower part of the Sultansuyu formation is up to 4 meters. Sultansuyu formation which is represented by white clayey limestone, brown-green claystone, red-brown mudstone, brown sundstone and conglomerate, which are characterised by fluvial and mud flat environments, is made up of cyclotems. Beyler Deresi formation which is represented by red conglomerate with red mudstone, and sandstone interbeds, which are characterised by alluvial fan environment, is consisted generally of alternating coarsening-upward cyclotems. The lateral and vertical lithofacies changes, the distribution of the depositional environments and geometric features of the sediments which were deposited within the southern part of ..the basin, it is indicated that sediments in the southern part of the Malatya graben basin is controlled' by the growth faults. Coarsening-upward cyclotems are controlled by these faults.