Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu Üzerine Bir Araştırma DEIK - Türk İş Topluluğunun Küresel Ufukları

Özet

Devletlerin dış siyasa hedeflerinde değişime yol açan birincil nitelikli unsur uluslararası sistemin yapısında, daha doğrusu uluslararası güç dengesindeki değişmelerdir. Oluşan sosyo-politik, sosyo-ekonomik ve sosyo-psikolojik gelişmelerin doğurduğu blok-içi ya da bloklar-arasındaki çatışmalarda gevşemeler, güç dengesinin değişmesi, yeni güçlü devletlerin çıkması gibi durumlar dünya devletlerinin önüne yeni olanaklar ya da tam tersi tehlikeler sunabildiklerinden dolayı devletler dış siyasalarını durumlara göre ayarlamak zorunluluğu taşırlar. Birinci Dünya Savaşı’ndan 1950'lerin sonlarına kadar iki kutuplu-iki blok arasında yaşayan devletler, 1960'ların başlarında Çin'in Sovyet Sosyalist sistemden kendini çekip bir üçüncü büyük güç olarak bölgesinde etkililiğini artırmaya başladığına tanık olmuşlardır. Çin Halk Cumhuriyeti'nin uluslararası güç dağılımında yeni bir "kutup" oluşturması, yeni ticari, ekonomik ve ekinsel ilişkilerin başlaması o zamana kadar hüküm süren blok sisteminin zayıflamasına yol açmıştır. Bu tür değişmeleri hızlandıran en etkili etmen ekonomik olanlardır. Nedeni de ticari ilişkilerin kültürel ya da siyasal yakınlığa bağlı olmadan da gelişebilmeleri ve fakat bu gelişmeleriyle zamanla diğer alanlarda da ilişkilerin doğmasına ya da pekişmesine yol açabilmesidir. Bundan dolayı dünyanın çok-kutuplu görünüm almaya başlaması ticaret ağlarını geniş tutmayı hedefleyen küreselleşmeye dönük "gevşeme" (detente) döneminin temellerini atmıştır. Bu süreç içerisinde Türkiye’nin ekonomi politiğine ilişkin gelişmeleri dikkate alan bu çalışmada, Türk iş dünyasının küresel ufku olarak Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu – DEİK üzerine istatistiki betimsel bir araştırma gerçekleştirilmiştir. DEİK’in faaliyet çerçevesi Türkiye’nin ekonomi diplomasisinin boyutlarını tartışmaya açmak amacıyla irdelenmiştir.

Abstract

The primary factor leading to a change in the foreign policy objectives of the states is the changes in the structure of the international system, or rather changes in the international power balance. States are obliged to adjust their foreign policy according to circumstances like relaxation in the conflicts between the in-block or inter-blocks caused by the socio-political, socio-economic and socio-psychological developments; change of power balance; and emergence of new strong states as these circumstances can present new possibilities or, on the contrary, hazards before the world states. States living between two double-poled blocks from the World War I to the late 1950s witnessed China pulling itself out of the Soviet Socialist system in the early 1960s and beginning to increase its effectiveness as a third major in its region. The creation of a new “pole” by the People's Republic of China in the international distribution of power, the beginning of new commercial, economic and cultural relations led to the weakening of the block system that reigned until then. The most effective factors accelerating such changes are the economic ones. The reason is that commercial relations can develop independently from cultural or political intimacy, but then through these developments, they can lead to emergence or consolidation of relations in other areas over time. Therefore, the fact that the world has begun to take a multipolar view has laid the foundations for “relaxation” (detente) period towards globalization which aims to keep trade networks wide. This study, which takes into account the developments related to Turkey's economic policy in this process, is a statistical descriptive research on the Foreign Economic Relations Board — DEIK as the global horizon of Turkish business world. DEIK's activity framework has been discussed in order to open a discussion on the dimensions of Turkey's economic diplomacy.