KÛFİ ÇAYI BOĞAZI’NIN DOĞAL VE TARİHÎ COĞRAFYASI (ÇİVRİL/DENİZLİ)

Özet

Büyük Menderes Nehri ’nin önemli kollarından olan Kufi Çayı, başlangıç noktalarını Küçük Sincanlı Havzası'm çevreleyen yüksek kesimlerden almaktadır. Sandıklı Ovası'ndan geçerek Çivril havzasında bulunan Işıklı Gölü ’ne boşalan Kufi Çayı ’nın uzunluğu 98.1 km. olup, yağış alanı 2015 km.2 dir. Kufi Çayı, Sandıklı - Çivril havzası arasında yer yer boğaz karakterinde olan bir vadiden geçmektedir. Tektonik hareketlerin denetiminde açılmış olan bu vadi, yaklaşık 36 km. uzunluğunda ve azami 1-1.5 km. genişliğindedir. Bu vadinin oldukça dar ve derin olan kısımları Kufi Çayı Boğazı olarak adlandırılmaktadır. Kufi Çayı vadisi Çivril ile Sandıklı arasında ulaşım bakımından en elverişli topografik geçiş sahasını meydana getirmektedir. Vadinin taban genişliği ve eğimi ulaşım bakımından elverişli özelliklere sahiptir. Bu nedenle günümüzde olduğu gibi tarihî devirlerde de ulaşım amacıyla yararlanılmıştır. Hatta burası zaman zaman askerî yol olarak kullanılmıştır. 17 Eylül 1176 yılında Bizans İmparatoru Manuel Komnenos ile Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan arasında yapılan Myriokephalon savaşı kuvvetle muhtemel olarak bu boğazda cereyan etmiştir. Çünkü tarihi kayıtlarda tasvir edilen savaş yerinin coğrafi şartları ile Kufi Çayı Boğazı 'nın coğrafi özellikleri tamamen çakışmaktadır. Dolayısıyla Kufi Çayı Boğazı tarihî bir öneme de sahiptir.

Abstract

The starting points of the Kûfi Brook, which is among the importcınt branches of the Big Meander River, are at the higher parts surrounding the Liftle Sincanlı Basin. The length of the Kûfi Brook, discharging to the Işıklı Lake after passing through Sandıklı Plain, is 98.1 km. while the precipitation area is 2015 km2. The Kûfi Brook excavated a valley between Sandıklı and Çivril Basin, which looks in various places like a strait. The valley, excavated under control of the tectonic movements, has a length of 36 km. and a width of 1-1.5 km. The. narrow and the deeper parts of the valley has been called as The Kûfi Brook Gorge. The Brook Valley forms the most favourable topographic passing zone for transportation between Çivril and Sandıklı. The width of the valley base and its gradient has suitable properties for transportation. For this reason, as in today, it is being used for transportation in the historical eras. Also it served as a military way from time to time. It is strongly possible that an important war of the Middle Ages named as Myriokephalon by a contemporary Byzantine chronicle (Nicetas Khoniates), occured probably between the Seljuk Sultan Kılıçarslan and the EmperorManuel Komnenos in 1176 on 17th of September in this gorge. Because the geographical conditions of the war place described in the historical documents and those of Kûfi Brook Gorge coincides completely. Consequently The Kûfi Brook Gorge has an historical importance.