Okul Öncesi Öğretmenlerinin Çocuk Hakları ve Çocuk Katılım Hakkına İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi

Investigation of Pre-School Education Teachers' Opinions Concerning Children's Rights and Children Participation Rights

Özet

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin çocuk haklarıve çocuk katılım hakkına ilişkin görüşlerini belirlemektir. Karmayöntemin kullanıldığı araştırma, Van ilinde görev yapan 103 okulöncesi öğretmeniyle yürütülmüştür. Araştırmada veri toplamaaracı olarak, "Okul Öncesi Öğretmenlerinin Çocukların KatılımHaklarına Yönelik İnançları Ölçeği" ve yarı-yapılandırılmışgörüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler; betimselistatistikler ve betimsel analiz tekniği kullanılarakçözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda, öğretmenlerinçocukların görüşlerini özgürce ifade etme haklarına çok yüksekdüzeyde, çocukların kendileriyle ilgili karar alma süreçlerinekatılım hakkına ise orta düzeyde katıldıkları belirlenmiştir.Öğretmenlerle yapılan görüşmelerde öğretmenlerin çoğununçocuk hakları denilince yaşamsal haklar, gelişme hakları,korunma hakları ve katılım haklarına vurgu yaptıklarıbelirlenmiştir. Öğretmenlerin çocuk katılım haklarına ilişkin ençok çocukların görüşlerini serbestçe ifade etmeleri ve kendileriyleilgili karar alma süreçlerine katılma haklarını belirttiklerisonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin çocuk hakları ve çocukkatılım hakları konusundaki uygulamalarının okul öncesidönemde öğrenmenin doğasına uygun şekilde gerçekleştiğisonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin çocuklara haklarınıöğretirken ve çocukların katılım hakkını sağlarken en çok aileleringeleneksel tutumundan dolayı sorun yaşadıkları belirlenmiştir.Ayrıca, okul öncesi öğretmenlerinin çocukların bilişsel/gelişimselözellikleri, kendilerini ifade etmede zorlanmaları veya çekingendavranmalarından kaynaklı sorun yaşadıkları ortaya çıkmıştır.Çocuk hakları ve çocuk katılım haklarına ilişkin ailelerin veöğretmenlerin bilinçlendirilmesine yönelik seminerler,konferanslar, eğitimler vb. etkinliklerin gerçekleştirilmesiönerilebilir.

Abstract

The aim of this study is to determine pre-school teachers’ opinions concerning children's rights and children participation rights. The study, with data being gathered via mixed method, was conducted with 103 pre-school teachers working in Van province. In this study, “Early Childhood Teachers’ Children Participation Rights Belief Scale" and “semi-structured interview form” were used for data collection. The data were analyzed with descriptive statistics and descriptive analysis. As a result of this study, it was determined that teachers support children's rights of expressing their views at very high level, while they support children’s rights of participation in decision-making processes that affect them at moderate level. In the interviews with teachers, it was concluded that majority of teachers emphasize the rights to live, development, protection and participation rights when they refer to children's rights. With regard to children's participation rights, it was concluded that teachers mainly emphasized students' rights to freely express their views and participate in decisionmaking processes related to them. It was concluded that teachers' activities in preschool period concerning children's rights and their participation rights are in accordance with the nature of the child's learning process. It was determined that the most important problem that teachers face while teaching children their rights and ensuring their participation rights is because of the traditional attitude of families. In addition, it was concluded that teachers face problems because of children's cognitive/developmental characteristics, having difficulty in expressing themselves or being shy. Seminars, conferences, trainings, etc. for raising awareness of families and teachers on children's rights and children participation rights may be proposed.