Dârimî’nin Bazı Hadislerden Sonra Yaptığı Açıklamalar (Sünen Bağlamında Bir Değerlendirme)

Özet

Hz. Peygamber’in vefatından sonra hilâfet makamına geçenler, onun öğretilerini dünyanın dört bir tarafındaki insanlara tebliğ etmek için fetih hareketlerine girişmişlerdir. Bu girişimin yöneldiği mıntıkalar arasında Mâverâunnehir bölgesi de yer almıştır. Hicrî ilk asırlarda bölgenin İslamlaştırılması için atılan ilk adımlar, ikinci asırdan itibaren ilmî açıdan meyvelerini vermeye başlamıştır. Özellikle hadis alanında bu bölgede nice büyük şahsiyetler yetişmiştir. Bu şahsiyetlerden birisi de Semerkant’lı Ebû Muhammed Abdullah b. Abdurrahman b. el-Fazl ed-Dârimî’dir (ö. 255/869). Dârimî hem hadis öğretimi faaliyetleriyle hem de kitap telifi çalışmalarıyla hadis ilminin Semerkant’ta yayılmasında büyük hizmette bulunmuştur. Onun günümüze gelebilmiş yegâne eseri ise Sünen’dir. Bu eserde merfû hadislerin yanı sıra mevkuf ve maktû’ rivayetler de bulunmaktadır. Bu hadisler genellikle makbul sayılmakla birlikte aralarında zayıf ve uydurma rivayetler de bulunmaktadır. Eserin en önemli özelliği ise müellifin gerekli gördüğü yerlerde bu hadislerin hem senedleri hem de metinleri hakkında önemli açıklamalarda bulunmasıdır. İşte çalışmamız, Dârimî’nin hadislerden sonra yaptığı bu izahlarını ele alacaktır.

Abstract

Ghazzālī addressed the problem of knowledge systematically and for a purpose. Thus, his theory of knowledge has Allah-centered structure. Because, the source of the knowledge about the field of physics or metaphysics is Allah, and the main purpose of the knowledge is to know Allah. Senses, reason and intuition bestowed on man are appreciated as means to reach this truth. Three elements come to the fore especially in the definition of knowledge. The first of these is the knowing (nafs), the second is the known (the truth of the goods) and the third is the knowledge (the imagination of the stuff in the nafs). According to him, there are two types of information fields, one related to physics and the other is related to the metaphysical realm. The way to get the first one is senses and reason. The second one is reached with inspiration. The knowledge reached through the heart's eye is superior to that obtained through senses and reason. Counting inspiration among sources of information is a stance that combines ilmu’l-kalam and mysticism. The fact that he expresses the theory of knowledge in a metaphorical style both makes the issue more understandable and reveals his difference.