Bekir Çobanzade'nin Azerbaycan'ı Tedkik ve Tetebbu Cemiyeti'ndeki faaliyetleri ve Islahatlar üzerine görüşleri

Activities of Bekir Sıdkı Chobanzade in the association of Exploration and Study of Azerbaijan and his speeches on reforms

Özet

Kırımlı aydın, şair ve ilim adamı-dilbilimci Bekir Sıdkı Çobanzade, Türkoloji biliminintemelinin atılması ve gelişmesine yaptığı katkılarıyla bilinmektedir. Kırımdan yola çıkanÇobanzade, yaptığı çalışmalarıyla Türkoloji dünyasının değerleri arasında yerini almıştır.Kırımlı bir çobanın oğlu olan Bekir, zamanla Türkoloji dünyasının Çobanzadesiolmuştur.Çobanzade, Türkoloji dünyasına yaptığı katkıların önemli bir kısmını, hayatının 12 yılayakın döneminin geçtiği 1920-30lu yılların Türkoloji merkezi olan Azerbaycandagerçekleştirmiştir. Burada çeşitli ilmî kurum ve kuruluşlarda yer alarak, gazete vedergilerde yazılar yazarak Türkolojiye hizmetlerini sürdürmüştür. ÇobanzadeninAzerbaycandaki yaşamının 1925-1929 arasındaki yılları, bugünkü Azerbaycan BilimlerAkademisinin temelini oluşturan Azerbaycanı Tedkik ve Tetebbu Cemiyeti ndegeçmiştir. Cemiyetin bölüm, şube ve komisyonlarında görev alan Çobanzade, buradakonferanslar vermiş, yapılan toplantılarda tartışmalara katılıp öneriler sunmuş, aynızamanda Türkiyede 1920-30lu yıllarda maarif ve medeniyet sahasında yapılan ıslahatlarkonusunda bildiriler okumuştur. Bu çalışma, arşiv kaynaklarından hareketleÇobanzadenin Azerbaycanı Tedkik ve Tetebbu Cemiyetindeki faaliyetlerini ve buradaokuduğu bildiriler çerçevesinde onun Türkiyede 1920-30lu yıllarda maarif vemedeniyet sahasında yapılan ıslahatlara bakışını ortaya koyma amacı taşımaktadır.

Abstract

Bekir Sidki Chobanzade, the Crimean intellectual, poet and linguist, is famous for hiscontribution to the creation and development of study of Turkic languages. Thanks tohis works Chobanzade took his place among the luminaries of the world of Turkicstudies. Being a son of Crimean shepherd (turk. choban), over the course of time heturned into Chobanzade of the world of Turkic studies.Chobanzade made a significant part of his contribution to the world of Turkic studiesin Baku, the city that was the centre of Turkic studies in 1920-1930s, where he spentalmost 12 years of his life. Here, being a member of various scientific institutions andorganizations, he devoted himself to the service of study of Turkic languages byprinting his articles in newspapers and magazines. Between 1925 and 1929 Chobanzadeparticipated in the Association of Exploration and Study of Azerbaijan that was thebasis of the future Academy of Sciences of Azerbaijan. While holding positions in theAssociation s committees, departments and sections, arranging conferences andparticipating in discussions during the meetings held, he was making reports on thereforms in the sphere of public education and culture that were carried out in Turkey in1920-1930s. The goal of this work is to characterize Chobanzade s activities in theAssociation of Exploration and Study of Azerbaijan using archival sources and onthe basis of reports prepared by himself to reveal his views on the reforms in the sphereof public education and culture that were carried out in Turkey in 1920s and the 1930s.