Dergiler / Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2013 / Cilt: 9 - Sayı: 18
Irak Sabiilerine dair bir asayiş dosyası (1873-1898)
- Sayfa
- 3–28
- DOI
- —
Özet
John Baptistin Müridleri / Sabaeans başlığı ile 1873-1898 yıllarını kapsayan İngilizKonsolosluk yazışmaları (FO/602/39), Basradaki İngiliz siyasî temsilcisi aracılığıylaSûkuş-Şuyûh bölgesi Sâbiîlerinin inançları sebebiyle iyi muamele görmediklerini veBritanya himâyesine girme isteklerini detaylı bir biçimde anlatan 69 varaktan mürekkepbir dosyadır. 19. Yüzyıl itibariyle Britanyanın Iraktaki siyasî ve iktisadî varlığı dikkatealınacak olursa, mezkûr yazışmalar, okuyucuya Sultan II. Abdülhamid döneminde(1876-1908) Irak topraklarındaki Sâbiî cemaatinin, kabilelerin ve bölgedeki Osmanlımevcudiyetinin hâlini Britanyalı memurlar gözüyle sunmaktadır.İngiliz temsilcisi Earl Granvillein Sâbiî şeyhine ve bölgedeki İngiliz temsilcilerineyazdığı mektuplar, Kraliyet ailesinin sıkıntı çekmekte olan Sâbiî cemaatine bir sempatiduyduğunu göstermektedir. Yaşadıkları sıkıntılar sebebiyle Sâbîîlerin Britanyahimayesine girme isteğinin nasıl neticelendiği bir problematik olarak karşımızaçıkmaktadır. Bunların yanı sıra, İstanbul ve Iraktaki temsilcilikleri vasıtasıyla cemaatinproblemlerinin takipçisi olan Britanyanın, meseleye doğrudan bir müdahaledebulunmak yerine, temkinli davranarak, Osmanlı Devleti iradesine bırakması,dönemin Osmanlı-İngiliz ilişkilerine dair bilgi de vermektedir.
Abstract
British Consular reports covering the period 1873-1898 with the title "Followers ofJohn Baptist / Sabaeans (FO/602/39) contain correspondence that describe in detailthrough the British political representative in Basra that Sabaeans were subjected to ill treatment because of their belief and their demands for British protection. Thiscorrespondence, also, explains the status of the Sabaean community, the tribes, and theOttoman presence in Iraq during the Hamidian era (1876-1908) to the reader throughthe perspective of British officers. Undoubtedly, The British representative Earl Granville s letters to the Shaykh of theSaboeans and British consuls in the region denote that Her Majesty sympathized withthe Sabaean community in trouble. It appears to be problematic how the request ofSabaeans about British protection was concluded. However, Britain did not idirectly in the issue and acted cautiously nterveneThis also provides information on Anglo Ottoman relations in the period.