Dört Mekân Bir Kadın: Osmanlı Döneminde Kıbrıs Adasında Yaşayan Müslüman Türk Kadınının Yaşam Alanının Mesafe Analizi Yoluyla İncelenmesi

Four Space One Woman: Proxemics on the Household Space for the Turkish Muslim Cypriot Women during the Ottoman Period

Özet

Bu araştırma, geleneksel toplumlarda kadınların günlük hayatlarının mekânlar üze- rinde incelenmesi üzerinedir. Toplumların değişiminde kadın önemli bir faktördür. Dolayısıyla değişimi gözlemlemede önemli bir gösterge olarak değerlendirilebilir. Bu fikirden yola çıkılarak, Kıbrıs adasında yaşayan kadınların yaşam alanları ve zaman içinde buralarda meydana gelen değişimin değerlendirilmesi yoluyla, Kıbrısta yaşa- yan Müslüman-Türk kadınının bir gününü incelenmesi hedeflenmiştir. Kadınların gün doğumundan başlayarak gün batımına kadar, günlük yaşamlarını nerelerde ve ne şekilde geçirdikleri, ev ortamı merkeze alınarak belirli bir alan ölçeğinde incelenmiş- tir. Konu, Edward T. Hallun geliştirdiği proxemics adı verilen ve mesafe analizi olarak tercüme ettiğimiz kavramdan istifade edilerek çözümlenmiştir. Bazı fotoğraf ve çizimler de kullanılarak görsellikten, bunun yanı sıra seyahatnamelerden de istifa- de edilmiştir. Araştırma, Kıbrıs Türk - İslam kültüründe kadının, geleneksel şehir evleri ve onların uzantıları içinde geçen özel ve sosyal hayatının, kadın mekân ilişkisi çerçevesinde mesafe analizi desteğiyle çözümlenmesine odaklanmıştır. Bu bağlamda, adanın Osmanlılar tarafından fethi olan 1571 yılı, çalışmanın başlangıç noktası olarak alınmıştır. Bu noktadan başlayan uzun süreçte kırılma noktaları, adanın İngilizlere kiralanışı (1878) ve Atatürk Dönemi (1930lu yıllar) olarak belirlenmiştir. Neticede, mekânların değişim süreci ile kadınların günlük hayatlarını geçirme şekillerinin deği- şim sürecinin paralel biçimde seyrettiği, her iki sürecin birbirini karşılıklı olarak etki- lediği tespit edilmiştir.

Abstract

This study deals with the daily life of women in traditional communities within the household spaces. Women are important indicators of the changes in a community, particularly in traditional ones. Thus, they are considered as an important indicator in observing the changes in traditional communities. Based on this idea, this study aims to understand the daily life of Turkish Muslim women of the island of Cyprus in a household space by observing their living spaces and the changes occurred in it over the period of time covered by the study. The space where the women spend their time from dawn to dusk has been analyzed by focusing on the household space and its immediate surroundings. As a contribution to the previous studies concerned with the relationship between the women and their household spaces, this study exploits the term of proxemics developed by Edward T. Hall which is essentially a concept of distance analysis. To benefit from the visuality and from seyahatnames (travel books), some photographs and drawings were also used to better understand the intimate and social life of Turkish Muslim Cypriot women living in traditional urban houses and its annexes. The study analyzes the social life of Muslim Cypriot woman living in traditional urban houses by using the distance analysis approach. The year of conquest of the island in 1571 by the Ottomans, determines the starting point of the study and extends to the period of Ataturk in 1930 s where the structural changes occurred in the life styles of the islanders in line with the modern standards. The major finding of the study is that, the process of change in the household space where women lived in triggered the process of change in their lifestyles. Additionally, the two processes went hand in hand and influenced each other in the period of time covered by the study.