Mısır'ın Son Memlük Beyleri (1801-1806)

Özet

Bu çalışma Fransız işgali (1798-1801) sonrasında Memlük beylerinin pozisyonlarında yarattığı değişiklikleri tartışacaktır. Bu açıdan hâkim iki anlatının talileştirdiği, gölgede bıraktığı bir patrimonyal-geleneksel unsur olarak Memlük zaviyesi ve onların tepkileri dinamik bir hikaye içinde manalı olacak ve böylelikle daha geniş-çok yönlü bir tarih okuması mümkün olacaktır. Mısır bahsinde hâkim anlatı ve söylemin ilkine,Uluslararası İlişkiler perspektifi; Düvel-i Muazzama arasında Mısır merkezli rekabet, çatışma ve ittifaklar hâkimdir. 1798 de Fransız General Napolyon Mısırı aniden işgal eder, sonrasında ise İngiltere, Rusya duruma müdahil olur ve çaresiz Osmanlılar ise Fransız tehdidine karşı pozisyon üretmeye çalışırlar. İkinci anlatı ise Büyük Adam, son Firavun Mehmet Ali Paşaya odaklanır; o teleolojik bir tarihin kaçınılmaz öznesidir. Her adımda politik dehasını ispatlar, portresi şarka özgü kurnazlık ile Batılı kurumlara olan namütenahi heveskârlıktan müteşekkildir. Bu iki hâkim anlatı ve tarih söylemi tabii ki Memlüklere de yer verir; ancak büyük oyunun figüranları olarak. Bu makale, Düvel-i muazzama ve Mehmet Ali Paşa faktörlerini inkâr etmeden Mısır üzerindeki rekabet ve kavganın Memlükleri nasıl etkilediğini tahlil edecektir.

Abstract

This study will discuss the changes in the positions of the Mamluk beys after the French invasion of Egypt (1798-1801). From this point the Mamluk perspective overshade as a patrimonial-traditional elements, two dominant narrations and their response will be meaningful in a dynamic story and it will thus be possible a sophisticated historical reading. The first dominant narrative and discourse about Egypt issue mainly based on International Relations perspective, Egypt-based competition between the Great Powers and conflicts and alliances. In 1798 Napoleon invaded Egypt at once and after Britain and Russia was involved in the case. The Sublime Porte tried to produce a new diplomatic position against the French threat. In the second narrative focused on the most important figure in the Egypt scene was Kavalali Mohamed Ali Pasha; he is the inevitable subject of this theological history of view. He proved his political genius in every step and his portrait composes of perpetual enthusiasm for the Western institutions. These two dominant narratives and historical discourses, of course, gave the place Mamluks; just as figurants in the great game. This article is without denying the roles of important factors such as Great Powers and Mohamed Ali Pasha, but it intends to open a wider perspective on the internal history of the Mameluk Beys.