Kerkük'ün Nüfus Yapısını Değiştirmeye Yönelik Çalışmalar

Özet

YALÇIN, Emruhan, Kerkük'ün Nüfus Yapısını Değiştirmeye Yönelik Çalışmalar, CTAD, Yıl 12, Sayı 23, (Bahar 2016), s. 137-166. Kerkük Bölgesi; tarihi bir yol olmasının yanında, sahip olduğu yeraltı kaynakları ve mümbit toprakları nedeniyle, İslamiyet'ten ve Anadolu'nun fethinden önce Türklerin ilgisini çekmiş ve Orta Asya'dan gelerek özellikle Abbasi döneminden itibaren yoğun olarak bu bölgelere yerleşmişlerdir. Kerkük, 1055 yılında Büyük Selçuklu Hakanı Tuğrul Bey tarafından ele geçirilmiş, 1517 yılında da Osmanlı topraklarına katılmıştır. Kuzey Irak bölgesinde Dicle ve Fırat nehirleri arasında kalan "Cezire" bölgesinin doğusunda yer alan Kerkük, Dakuk ve Nilkaz nahiyelerinden meydana gelen Kerkük Sancağında ilk resmi nüfus sayımı, Kanuni Sultan Süleyman döneminde (1520-1566) yapılmıştır. %90'ı Türklerden oluşan Kerkük'te 1920 yılına kadar milliyet esasına dayalı başka bir nüfus sayımı yapılmamış, dini inançlara göre tutulan kayıtlara rastlanılmıştır. Bölgenin Türk çoğunluklu nüfus yapısı; anlaşılmaz bir biçimde başta İngilizler, müteakiben Irak yönetimleri tarafından, potansiyel tehlike görülüp çeşitli hilelerle değiştirilerek, önceleri Araplaştırma daha sonra Kürtleştirme politikaları ile karşı karşıya kalmıştır. Tarihin hiçbir döneminde Kerkük'te, ne Araplar ne de Kürtler çoğunluğu sağlayabilmiştir. Bugün ise Kerkük'ün nüfus yapısının yavaş yavaş değiştirildiğine tanık oluyoruz. Farklı kimlik yapılarının yükselen eğilimi sayesinde Kürt, Türkmen grupları arasında düşmanlık çıkarmak, Türkiye'nin kabul edilebilir bağlantısı olan Türkmenlerin asimilasyonu ile bu bağın ortadan kaldırılması ve Türkiye-Kerkük bağlantısının kesilmesi hedeflenmiştir. Çalışmanın amacı; Kerkük'ün, geçmişten günümüze kadar olan demografik yapısındaki değişimleri ortaya koymaktır.

Abstract

Kirkuk, CTAD, Volume 12, Issue 23, (Spring 2016), pp. 137-166. The Kirkuk region has been the center of attraction for the Turks coming from Central Asia as of Abbasid period and even before Islam and the conquest of Anatolia for its abundant resources along with its importance as being located on historical cross-roads. Kirkuk was occupied by Tuğrul Bey, the Great Seljuk Khakan, in 1055, and became an Ottoman territory in 1517. The first official census in the Kirkuk Sanjak, which was composed of Kirkuk, Dakuk and Nilkaz districts and situated in the east of "Cezire" region between Tigris and Euphrates in Northern Iraq, was made in the period of Suleiman the Magnificient (1520-1566). No other census based on nationality has been carried out until 1920 in Kirkuk, where Turks formed 90 % of the population, but only some records relying on religious faith have been witnessed. The Turkish dominated demographic structure of the region, being regarded as a threat, has been incomprehensively subjected first to Arabization then to Kurdization by the Iraqi governments as well as by the English by various deceitful policies. Neither Arabs nor Kurds have ever constituted the majority in Kirkuk throughout the history. But today, we are witnessing the demographic the structure of Kirkuk changed slowly. With the rising trend of identity construction, and assimilation policies which provoked hostilities between Kurdish and Turkmen groups, the eliminate on the national bond between Turkey and Turkmens was aimed. The purpose of this study, from past to present is to reveal changes in the demographic structure of Kirkuk today.