Türk Modernleşmesi’nin Kıbrıs’taki Yansıması: Halkevleri

Özet

Türkiye’de toplumsal değişim ve dönüşümün önemli bir unsuru olanHalkevleri, Atatürk tarafından 19 Şubat 1932’de açıldı. Tek parti dönemininişlevsel kurumlarından birisi oldu. Halkevleri hem sosyo-kültürel alanda hemde eğitim alanında göstereceği faaliyetlerle toplumu bütünleştirmeyi vegeliştirmeyi amaçladı. Bu doğrultuda kuruluşundan kapatıldığı 1951’e kadarönemli bir kurum oldu. Kıbrıs Türkleri de Atatürk devrimlerini kendisinerehber kabul ederek benzer adımlar attı. Bunlardan birisi de Halkevleri idi.Sadece bu eylem Atatürk devrimlerinin evrensel yönünü bir kez dahavurgulamak için yeterli olsa gerekti. Türkiye için örnek bir kurum olanHalkevlerinin bir benzeri Kıbrıs’ta açılmak istendi. Başbakanlık CumhuriyetArşivi’ndeki araştırmamız esnasında Kıbrıs’taki “Kurun” gazetesi başta olmaküzere, Kıbrıs basınında bir Halkevi’nin faaliyete geçmesi için düzenli haberleryapıldığı ve makaleler yazıldığı tespit edildi. Kıbrıs Türklerinin “bir Halkevikurulması ile ilgili talebinin” konsolosluk aracılığı ile Ankara’ya ulaşmasındansonra gerçekleşen bir dizi yazışma sonrası konu hakkında ilerleme sağlandı.“Fikir, fiiliyata dönüşmeye başladı.” II. Dünya Savaşı sonrası Kıbrıs Türk basınıincelendiğinde de Halkevi açılması hususunda bir fikir birliği olduğugörülmektedir. Bu bağlamda adanın farklı yerlerinde Halkevleri açılmıştır.Bunlar arasında Lefkoşa, Girne, Limasol ve Mağusa bulunmaktadır. Halkevleribağımsız bir yapı olarak ortaya çıkmıştır. Kurulan Halkevleri, Kıbrıs Türktoplumu için siyasi, sosyal, kültürel birçok etkinliğin gerçekleştirildiği ve önemlikararların alındığı bir merkez konumunda olmuştur

Abstract

Being an important element of social change and transformation in Turkey, community centers were opened by Ataturk on February 19th, 1932. They were one of the functional institutions of the single-party period. Community Centers aimed to integrate and develop the society with the activities which would show both in the socio-cultural and educational fields. In line with this, they had been important institutions from its foundation to the date that it was closed in 1951. Turkish Cypriots took similar steps in recognizing the Ataturk’s revolutions as guide for them. One of them was Community Centers. Only this action must have been enough to once again highlight the universal aspect of the Ataturk’s revolutions. Community Centers, which were a model institution for Turkey, were also wished to be founded in Cyprus in a similar way. During our research in the Archives of the Republic of the Prime Ministry, it was found that regular news was made and articles were written in the Cypriot press, especially in the Cypriot newspaper “Kurun”, about founding a community center in Cyprus. After the demand of Turkish Cypriots “regarding the establishment of a Community Center” reached Ankara through the consulate in consequence of a series of correspondence progress had been made on the subject. “The idea started to turn into action”. When the Turkish Cypriot press after World War II is analysed; there seems to be a consensus to open a community center. In this context, community centers were opened in different parts of the island. These include Nicosia, Kyrenia, Limassol and Famagusta. Community centers emerged as an independent structure. The founded Community Centers were the centers where many political, social, cultural activities were performed and the important decisions were taken for the Turkish Cypriot community.