Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Yanık Yurtların Yeniden İmarı Meselesi: Hasarzedeler Bankası Kanun Teklifi

The Issue of Redevelopment of Burned Lands in the Grand National Assembly of Turkey: The Bill of Law about the Bank of Damage Victims

Özet

CEYLAN, Okan, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Yanık Yurtların Yeniden İmarı Meselesi: Hasarzedeler Bankası Kanun Teklifi, CTAD, Yıl 18, Sayı 35 (Bahar 2022), s. 333-354. 1911 Trablusgarp Harbi’nden 9 Eylül 1922’de İzmir’in kurtuluşuna kadar süren 11 yıllık savaş dönemi hem ülkelerin siyasi sınırlarını değiştirmiş hem de insanların gündelik hayatını olumsuz yönde etkilemiştir. Örneğin, Yunan Ordularının saldırıları sonucu yangınlar, istilalar, ekonomik krizler insanların yaşamını daha da zorlaştırmıştır. Batı Anadolu cephesinde savaş daha geç sona ermiştir. İngiltere’nin desteklediği Yunan ordularıyla Türk ordusu arasında askeri mücadeleler yaşanmıştır. Türkiye savaştan galip çıktığı için Mondros Ateşkes Antlaşması’nın yerine Mudanya Ateşkes Antlaşması ve Sevr Barış Antlaşması’nın yerine Lozan Barış Antlaşması’nı imzalamıştır. Ancak, savaş sonrası Türkiye imar, iskân ve barınma sorunu ile karşılaşmıştır. Bu çalışma savaş sürecinde yangınlara, felaketlere ve istilalara maruz kalan Batı Anadolu’daki köy ve kentlerin yeniden imarı, barınma ve can güvenliği ihtiyaçlarının Hasarzedeler Bankası Kanun teklifi ile Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde nasıl tartışıldığını ele almaktadır. Bu kanun teklifinde Türkiye’den göç eden azınlıkların emval-i metrukelerinin savaş mağdurlarına verilmesi amaçlanmıştır. Ancak, bu mağduriyetler İzmir, Manisa, Aydın ve Muğla milletvekilleri gündeme getirilmiştir. Bu dönemde diğer gündem ise Lozan Nüfus Mübadelesi kapsamında gelen mübadillerin iskânıdır; hatta Mübadele İmar ve İskân Bakanlığı da mübadillerin yerleşimleriyle ilgilendiğinden Batı Anadolu’daki savaş mağduru halka yeterli yardımı yapamamıştır. Bu çalışma savaş sonrası dönemde Batı Anadolu’nun toplumsal, iktisadi ve çevresel durumunu göstermesi bakımından önemlidir.

Abstract

CEYLAN, Okan, The Issue of Redevelopment of Burned Lands in the Grand National Assembly of Turkey: The Bill of Law about the Bank of Damage Victims, CTAD, Year 18, Issue 35 (Spring 2022), pp. 333-354. Eleven years of war period that passed from Turco-Italian War of 1911 to the independence of İzmir in 1922 both changed the political borders of countries and negatively influenced the daily lives of people. For example, as a result of the assaults of Greek Armies, fires, invasions, economic crises aggravated further the lives of people. The war ended later in the Western Anatolian front. The military fights were experienced between Turkish Army and Greek Armies, supported by the UK. Since Turkey won the war, Turkey signed the Armistice of Mudanya instead of the Armistice of Mudros and signed the Lausanne Peace Treaty instead of Sevres Peace Treaty. However, in post war period, Turkey had a construction, settlement and sheltering problem. This study deals with how the redevelopment, sheltering and life safety needs of the villages and the cities of Western Anatolia that were exposed to fires, disasters and invasions were discussed with the bill of law about the Bank of Damage Victims in the Grand National Assembly of Turkey. In this bill of law, derelicts of minorities who migrated from Turkey was aimed to be given to the war victims. However, these victimizations were made a current issue by the deputies of Izmir, Manisa, Aydın and Mugla. The other current issue in this period was the settlement of exchanged who came to Turkey within the scope of the Population Exchange Convention of the Lausanne Peace Treaty. Furthermore, since the Ministry of Exchange, Construction and Settlement dealed with the settlement of exchanged, adequate assistance could not be made for the war victims in the Western Anatolia. This study is important in terms of indicating the social, economical and environmental situation of Western Anatolia in post war period.