Evelik (Rumex crispus L.) Bitkisinin Besin Elementi İçeriklerinin Belirlenmesi

Determination of the Nutritional Element Concentrations of Evelik Plant (Rumex crispus L.)

Özet

Evelik otu (Rumex crispus L.) olarak da bilinen labada otu Çobandeğneğigiller (Karabuğdaygiller, Polygonaceae) familyasına ait, boyu bir metreyi geçmeyen, çok yıllık otsu bir bitkidir. Rumex cinsi, Kuzey yarımkürede yayılış gösterir ve 100 den fazla türü vardır. Ülkemizde 24 türü bulunur. Yaprakları Anadolu’da “Evelik” ismi altında, sebze olarak veya dolması yapılarak, yaygın bir biçimde kullanılmaktadır. Ayrıca bitkisel tedavide kullanılan en eski bitkilerden biridir. Mide ve bağırsak bozukluklarında çok etkilidir. Kökleri öğütülerek diş temizliğinde ve diş eti tedavisinde kullanılır. Yaprakları ve bilhassa kökleri ilaç yapımında tıp dünyasında kullanılmaktadır. Bu çalışmada Sivas ilinde, doğal olarak yetişebilen yaprakları çiğ ve pişirilerek yenilen Evelik bitkisinin yaprak kısımlarının makro ve mikro besin elementleri bakımından incelenmesi amaçlanmıştır. Elementlerden fosfor (P) tayini için kolorimetrik olarak 882 nm’de spektrofotometrede analiz yapılmıştır. Potasyum (K), Demir (Fe), Manganez (Mn), Çinko (Zn) ve Bakır (Cu) elementlerinin konsantrasyonları ise Atomik absorpsiyon spektrofotometre ile belirlenmiştir. Evelik bitkisinin Azot (N) konsantrasyonları ise Kjeldahl destilasyon yöntemine göre belirlenmiştir. Çalışma sonucunda Evelik bitkisinin yapraklarındaki besin elementlerinin %2.59 N, %0.360 P, %6.85 K, %0.66 Mg, %0.48 Ca, 225.8 mg/kg Fe, 27.5 mg/kg Zn, 30.4 mg/kg Mn ve 8.9 mg/kg Cu konsantrasyonları halinde olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak Evelik bitkisinin, makro ve mikro besin elementleri bakımından yeter düzeyde olduğu, özellikle de yüksek K konsantrasyonuna sahip olduğu belirlenmiştir.

Abstract

Evelik plant (Rumex crispus L.), which is also known as Labada plant, is a perennial herbaceous plant specie belonging to Polygonaceae family that are mostly a meter in length. Rumex species have a distribution in the Northern hemisphere and have more than 100 species. In Turkey, 24 Rumex species are present. Evelik leaves are used frequently in the Anatolia for the preparation of stuffed wraps. Additionally, it is one of the oldest plants known to be used for herbal remedies. It is believed that this plant is especially potent in gastrointestinal illnesses. Evelik leaves, but especially the roots are used for drugs in medicine. In the present study, determination of macro and micro nutritional elements was aimed in Evelik leaves sampled from naturally grown plants in Sivas province. Phosphor (P) was determined calorimetrically at 882 nm by using spectrophotometer. Potassium (K), Iron (Fe), Manganese (Mn), Zinc (Zn), and Copper (Cu) were determined by using Atomic absorbtion spectrometry. Nitrogen (N) was determined by using Kjeldahl distillation method. Results revealed that the element concentrations determined in Evelik leaves were N (2.59 %); P (0.360 %); K (6.85 %); Mg (0.66 %); Ca (0.48 %); Fe (225.8 mg/kg); Zn (27.5 mg/kg); Mn (30.4 mg/kg); Cu (8.9 mg/kg). In conclusion, it was revealed that the Evelik leaves are sufficient for both macro and micro nutritional elements and have a higher K concentration.