Türk Sağındaki Politik Çatallaşmaya Adalet Partisinden Bakmak: 1961-1967 Yılları Arası AP İçerisinde Yaşanan "Müfrit-Mutedil" Mücadelesi ve Bu Mücadelenin “Türkeş Hareketi” ile Olan Münasebeti

SANLI, Ferit Salim, Evaluation of the Political Fragmentation in the Turkish Right by Examining Justice Party: “Struggle Between Radical and Moderate Members in Justice Party During 1961-1967 and the Relationship of This Struggle with “Türkeş Movement”, CTAD, Year 13, Issue 25 (Spring 2017), pp.4- 4

Özet

27 Mayıs 1960 askeri müdahalesi sonrasında DP kapanırken, birçok DP'li siyasetçi tutuklanarak Yassıada'da kurulan mahkemede yargılanmışlardır. Bu durum 1957 seçimlerinde DP'ye oy veren yaklaşık 4,5 milyonluk seçmenin hangi mecraya yöneleceği sorununu da beraberinde getirmiştir. Mevcut çerçevede, 27 Mayıs sonrasında Genelkurmay Başkanlığı görevini yürütmüş olan Ragıp Gümüşpala öncülüğünde, DP oylarına talip olma iddiasını taşıyan Adalet Partisi kurulmuştur. İçerisinde, Türkiye'nin çok partili hayata geçişi ile birlikte CHP karşısında yer alan birçok sağ kökenli siyasetçiyi barındıran bu parti 1961 seçimlerinde oyların yüzde34.80'ini elde ederek, DP'nin varisi olma iddiasını pekiştirmiştir. Parti kısa bir sürede seçmen tarafından en çok teveccüh gören bir yapı haline gelirken, parti içerisindeki "sağ koalisyon" beraberinde parti içi mücadeleleri de meydana getirmiştir. Bu meyanda parti içi mücadele, partiye dışarıdan "nüfuz" etmek isteyen kişi/kuruluşların da AP'ye ilgi duymasını sağlamıştır. Bu mücadele içerisinde "aşırı sağı" temsil ettiği düşünülen isimler "müfrit" olarak tavsif edilirken, "merkez sağ" pozisyonunda olduğu düşünülen siyasiler "mutedil" sıfatı ile anılacaktır. Söz konusu vaziyet çerçevesinde, 27 Mayıs sonrasında Başbakanlık Müsteşarlığı görevini yürüterek önemli bir politik figür haline gelen ve 13 Kasım 1960'da komite içi tasfiye sonucunda yurtdışına gönderilen Alparslan Türkeş ve arkadaşları hem AP içerisinde kendilerine yakın olan/müfrit siyasiler kanalıyla hem de kamuoyu araçları vasıtasıyla AP'ye nüfuz etmek istemişlerdir. 60'lı yıllar boyunca devam edecek ve Türkeş'in CKMP Genel Başkanı olması ile birlikte farklı bir boyut kazanacak bu münasebet seyri beraberinde hem AP'nin hem de CKMP'nin siyasi yelpazedeki yerini belirleyecek bir noktayı arz edecektir

Abstract

While the Democrat Party was closed down aftermath the military coup of May 27, 1960, many politicians from the Democrat Party were arrested and tried before the court which had been set up in Yassıada. This condition also brought the question of towards which direction almost 4.5 million electorates who voted for the Democrat Party in 1957 elections would tend. With the leadership of Ragıp Gümüşpala, who assumed the duty of Chief of Staff after May 27, the Justice Party which had the claims to aspire the votes of the Democrat Party was founded. This party which incorporated many rightist politicians opposing the Republican People’s Party (CHP) upon Turkey’s transition to a multi-party system, polled 38,4 % of votes in elections of 1961 and reinforced the claim to be heir of the Democrat Party. Whilst the Party had been the most welcomed structure by the electorates in a short period of time, the rightist coalition in the Party also brought about the intra-party struggles. The intra-party struggle caused the people and establishments who wished to influence the party from outside, to take interest in the Justice Party. In this struggle, while the people considered to be representing the “extreme right” were described as “Extremists”, the politicians considered to be at the position of the central right were referred as the “Centrists.” Within this framework, Alparslan Türkeş, who had become an important political figure by assuming the duty of Prime Ministry Undersecretariat after May 27, 1960, and his friends, who had been sent abroad on November 13, 1960 together with Alparslan Türkeş on account of the purification in military coup, wished to penetrate the Justice Party both by the centrist politicians in the Justice Party and through the public opinion means. This course of relationship which had continued during 1960s and gained a different dimension when Türkeş had been the president of the Republican Villagers Nation Party (RVNP), affected the politics of both the Justice Party and RVNP