Ma’bed el-Cühenî’nin Rivayetleri Üzerine Bazı Mülahazalar -Tahriç-Sened Özelinde

Some Observations on Ma’bad Al-Djuhani’s Reports -With Special Reference to Extraction

Özet

Tâbiînden olan Mab’ed el-Cühenî İslâm düşünce tarihinde ilk muhâliflerden birisiolarak kabul edilmektedir. Onun böyle kabul edilmesinde özellikle kaderi inkâr ettiğiyönündeki fikir önemli bir yer tutar. Ona isnad edilen bu fikir asırlarca gündemdeki yerinikorumuş ve Ma’bed el-Cühenî dendiğinde ilk akla gelen onun bu yönü olmuştur. Nedenseonun rivayetlerinin olup olmadığı, hangi sahâbî veya tâbiînden rivayette bulunduğu,rivayetlerinin sıhhat durumlarının neler olduğu, rivayetlerinin genel olarak hangikonuları içerdiği vb. hususlar ise pek gündeme gelmemiştir. Oysa ilk devirde, sahâbîninçoğunun hayatta olduğu bir zaman diliminde yaşaması, birçok sahâbî ve tâbiîn ilegörüşmesi, devlet yöneticileri ile yakın bir ilişki içerisinde olması ve aynı zamandatoplum nezdinde tanınan birisi olması onun rivayetlerinin önemini artırmaktadır. Onunrivayetlerinin tespitinde sadece hadis kaynakları ile yetinilmemiş, tarih ve tabakâtkitaplarından da istifade edilmiştir. Bu makalede ona ait olduğu tespit edilen rivayetlerinkimlerden nakledildiği ve ne tür rivayetler olduğu belirlenmiş olup ayrıca onların sıhhatdurumlarına senet açısından işaret edilmiştir.

Abstract

Mabad al-Djuhani who is a tâbiûn, is regarded as one of the first opponents in the history of Islamic thought. His idea regarding the denial of destiny is particularly important when he is accepted as the first opponent. His idea has kept its importance for centures and Mabad al-Djuhani often associated with this idea. Interestingly enough, his reports, the informants of the reports and the validity and content of these reports have not been studied sufficiently. However, the fact that he lived in an environment where he could met with the most companions of the Prophet, makes his reports very important. This article tries to determine his reports not only by referring to hadith literature, but also to historical and biographical sources. In this article the reports which reported by him examined in a sense of what kind of reports are they and reported from whom. And also the validity of these reports is handled and evaluated in terms of citation.