Devvânî’nin el-`Akā`idü’l-`Adudiyye Şerhi’nde Hudûs ve Nazar

Özet

Celâleddîn ed-Devvânî, felsefe ile kelâmın birleştiği dönemin önemli bir simasıdır. Onun felsefe ile din arasında temelde bir uzlaşı kurma çabasında olduğunu söylemek mümkündür. Kelâmî konulara dair görüşlerini daha çok Adududdin elÎcî’nin el-`Akā`idü’l-`Adudiyye’sinin şerhinde veren Devvânî, aynı zamanda el-Îcî’den itibaren başlayan şerh ve hâşiye geleneğinin zirve ismidir. Devvânî yaşadığı dönemin ruhuna uygun olarak müstakil eserler yazmak yerine önceki ulemanın eserlerine şerhler yazmıştır. Bu şerhlerden biri olarak el-`Akā`idü’l-`Adudiyye şerhinde “hudûs” ve “nazar” konularına geniş yer açmış ve bu konuları felsefi bir perspektifle ele almıştır. Devvânî’den sonra bu eseri yoğun bir ilgi görmüş çok sayıda şerh ve haşiyeye konu olmuştur. Biz de bu çalışmamızda onun bu eserinde yazdığı hudus ve nazar konulu bölümlerini tercüme ederek ilim ehlinin istifadesine sunmak istedik. Halen Arapça metnini, geçmişte yazılmış çeşitli nüshaları üzerinden tahkik etmeye çalıştığımız bu eserin tercümede kullandığımız metni, Cemaleddin el-Afgânî ve Muhammed Abduh’un bu esere Hâşiyetu şerhi’l-`akā`idi’l- `adudiyye ismiyle yazdıkları haşiyenin matbu versiyonudur. Bu haşiye, et-Ta’likât alâ şerhi’d-devvânî lil-`akā`idi’l-`adudiyye, ismiyle Seyyid Hâdî Hüsrevşâh tarafından (1. bsk., Mektebetu’ş-şurûkı’d-devlîyye, Kahire 2002/1423) bastırılmıştır. Arapça eserin sayfa numaralarını çeviri içerisinde [ ] işaretiyle gösterdik.

Abstract

Celâleddîn ed-Devvânî is an important person of the time period that philosophy and Kalam fused. Basically he was trying to find a way somehow he could put philosophy and religion together. He explained his opinions in Kalam in el-`Akā`idü’l- `Adudiyye book of Adududdin el-Îci Also he is the top name of tradition of Sherh and Hashiye which is started up by Adududdin el-Îci that based on explaining and commenting an already written text. Devvânî, instead of writing new books, as his period also requires chose to write commentaries on the texts written by previous scholars. In one of these he explained his ideas while commenting on el-`Akā`idü’l-`Adudiyye and talked about Huduth and Nazar in a philosophical perspective. After Devvani this Sherh attracted attention of many throughout time. We also would like to translate in this study his ideas in Huduth and Nazar. By the way we still continue translation of the Arabic text from its numerous copies. We basically predicated the copy that used by Cemaleddin el-Afgânî and Muhammed Abduh. This book was published by Seyyid Hâdî Hüsrevşâh as et-Ta’likât alâ şerhi’d-devvânî lil-`akā`idi’l-`adudiyye, (1. Publishing., Mektebetu’ş-şurûkı’d-devlîyye, Cairo 2002/1423). We mentioned numbers of arabic text pages with [ ] in this study