Türkiye’de İhracat, Doğrudan Yabancı Yatırımlar, Ekonomik Büyüme ve Karbon Emisyonu İlişkisi

The Relationship of Export, Foreign Direct Investment, Economic Growth and Carbon Emission in Turkey

Özet

Son yıllarda ticaretin serbestleşmesi ve hızlı sanayileşme faaliyetleri, diğer gelişen piyasa ekonomileri gibi Türkiye’nin de karbondioksit (CO2) emisyonu ve küresel ısınmadaki payını artırmaktadır. Bu bağlamda, gerçekleştirilen araştırmalar ve alınacak önlemler gelecek kuşaklar için hayati öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de ihracatın, doğrudan yabancı yatırımların (DYY) ve gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) çevre kirliliğine olan etkisini test etmektir. Çalışmada ayrıca Türkiye’de kirli sektörlerin ihracatındaki rekabet gücünün son yıllardaki değişimi incelenmiştir. Bu kapsamda iki ayrı analiz gerçekleştirilmiştir. Öncelikle 1995-2019 yılları arasında beş kirli sektörün (demir-çelik, kimyasallar, metalik olmayan mineraller, demir dışı metaller ve kâğıt sektörü) ihracatındaki rekabet gücü Balassa (1965)’nın Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük (AKÜ) Endeksi kullanılarak hesaplanmıştır. Türkiye’nin demir-çelik, metalik olmayan mineraller ve kâğıt sektöründe karşılaştırmalı üstünlüğü olduğu tespit edilmiştir. İkinci aşamada Türkiye’de 1974-2019 yılları arasında ihracat, DYY, GSYİH ile CO2 emisyonu arasında uzun dönemli ilişkinin varlığı için ARDL sınır testi ve değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü belirlemek için Toda- Yamamoto nedensellik testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, ihracat CO2 emisyonunu istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde etkilemektedir. Diğer taraftan, DYY ile CO2 emisyonu arasında güçlü bir bağlantı ve nedensellik ilişkisi ortaya çıkmamıştır.

Abstract

In recent years, liberalization of trade and rapid industrialization activities have increased Turkey's share in carbon dioxide CO2 emissions and global warming, like other emerging market economies. In this context, the research carried out and the measures to be taken are very important for future generations. The aim of this study is to test the effects of exports, foreign direct investments (FDI), and gross domestic product (GDP) on environmental pollution in Turkey. Additionally, the change in the competitiveness of the export of dirty sectors in Turkey in recent years has been examined in the study. In this context, two separate analyzes were carried out. Firstly, the competitiveness in the export of dirty sectors between 1995-2019 was calculated using Balassa (1965)'s Revealed Comparative Advantage (RCA) Index. It has been determined that Turkey has a comparative advantage in iron-steel, non-metallic minerals, and paper sectors. In the second stage, the ARDL bound test for the existence of a long-term relationship between exports, FDI, GDP, and CO2 emissions between 1974-2019 in Turkey, and the Toda-Yamamoto causality test was applied to determine the direction of the relationship between the variables. According to the findings, exports have a statistically significant effect on CO2 emissions. On the other hand, no strong link and causality relationship was found between FDI and CO2 emissions.