Orta Toroslar’da Oligosen molas sedimantasyonu: Genişlemeli tektonik rejimin başlama kayıtları

Oligocene molasse sedimentation in the Central Taurides: Records of the onset of extensional tectonic regime

Özet

Orta Toroslar’da yer alan Ermenek, Bucakkışla, Korucuk ve Çamlıyayla havzalarında erken Oligosen’den itibaren gölsel birimler depolanmıştır. Bu çalışmada, Oligosen havzalarının yapısal özellikleri ve stratigrafik istifleri detaylı olarak tanımlanmış ve gölsel birimler yaşlandırılmıştır. Havzalara ait tektono-stratigrafik veriler ile yaş verileri değerlendirilerek bölgesel jeolojik yorumlamalar yapılmıştır. Toroslar’ı oluşturan tektonik birlikler üzerinde normal faylara bağlı olarak açılmış olan bu havzalarda Oligosen döneminde gerçekleşen gölsel çökelimler Orta Toroslar’ın orojenik gelişimi sonrasında, genişlemeli tektonik rejim altında gerçekleşen çökelimlerin ilk kayıtlarını oluştururlar. Orta Toroslar’da kuzey-güney yönlü sıkışma hareketine bağlı olarak bölgeye yerleşen Oligosen öncesi tüm birimler Eosen sonuna kadar sıkışarak naplı yapılar halinde orojenik gelişimlerini tamamlamışlardır. Maksimum yüksekliğe erişen temel birimleri Eosen sonuna kadar süren sıkışmanın duraksaması veya sona ermesi sonucu, bölgede gelişen gerilme ya da gravite kuvvetleri etkisinde “orojenik çökmeye” maruz kalmışlardır. Böylece Orta Toroslar’da Oligosen’den itibaren “orojenik çökme” havzaları oluşmaya başlamıştır. Toroslar’ı oluşturan dağ oluşum hareketi ve sıkışmalı tektonik deformasyon Doğu Toroslar’da geç Miyosen’e kadar sürmüştür. Orta Toroslar’da ise nap tektoniğine bağlı olarak bölgeye yerleşmiş olan Toros birlikleri üzerinde erken Oligosen’den itibaren genişleme tektoniğine bağlı havzaların oluşumu bölgede yeni bir tektonik dönemin başladığını işaret etmektedir.

Abstract

The lacustrine units have been deposited in the Ermenek, Bucakkışla, Korucuk and Çamlıyayla basinsin the Central Taurides since early Oligocene. In this study, structural features and stratigraphicalproperties of Oligocene basins have been described in detail and the lacustrine units have beendated. Regional geological interpretations have been made by using tectono-stratigraphic and agedata of the basins. Lacustrine Oligocene sedimentation in these basins, which were opened onthe tectonic units of Taurides due to normal faults, constitute the first records of the sedimentationoccurring under the extensional tectonic regime after the orogeny of the Central Taurides. All the preOligocene units that had been emplaced in the region due to a north-south compressional movementin the Central Taurides, continued to be compressed until the end of Eocene, and completed theirorogenic development as napped structures. The bedrock units, reaching the maximum elevation,have been subjected to “orogenic collapse” due to the strain or gravity forces as a result of aninterruption or termination of the compression which lasted until the end of Eocene. Thus, “orogeniccollapse” basins have started to be formed in the Central Taurides since Oligocene. The orogenyand the compressional tectonic regime forming the Taurides lasted until late Miocene in the EasternTaurides. On the other hand, extensional basin formation since early Oligocene on the Taurus units,which had been emplaced in the region due to nappe tectonics, indicates that a new tectonic periodhas started in the Central Taurides.