BÜVEYHÎLERİN DİN SİYASETİ BAĞLAMINDA EŞARÎLİK’İN GELİŞİMİNE KATKILARI

Contributions to the Development of Asharism in the Context of Religious Politicality of the Buway

Özet

İslam tarihinde, iktidarı elinde tutan unsurların hâkimiyetlerini daha sağlam bir şekildetesis etmek gayesine matuf olarak çoğu zaman bazı mezheplere toleranslı yaklaştıklarıgörülmüştür. Bunun yanında kimi iktidarların birkaç mezhep arasında bir denge siyasetigüttüğü de vaki olmuştur. Zikri geçen bu hususiyetler iktidarların idari mekanizmaanlamında meşruiyetlerini tabana yayma açısından etkili bir yöntem olarak telakki edilmiştir.Ayrıcalık kazanan mezhepler siyasî iktidarlar için sağladıkları faydalara ilavetenasıl olumlu katkıları kendilerine yapmışlardır. Zira mevcut iktidardan aldıkları destekhem görüşlerinin yayılmasında hem de nüfuz alanlarının genişlemesinde onlara avantajlarsağlamıştır. Bu açıdan bakıldığında pek çok amelî veya itikadî mezhebin kimizaman direkt olarak sebebini, bazen de sonucunu siyasetin şekillendirdiği anlaşılmaktadır.Anlatılan hususlar Eşarîlik bağlamında değerlendirildiğinde siyasî yönetimlerin bumezhebin oluşumu ve tesir alanının genişlemesinde de etkili oldukları görülmektedir.Bu bağlamda makalemizde Büveyhî iktidarı döneminde Eşarîlik’in gelişim seyri hakkındabilgiler vermeyi amaçlamaktayız.

Abstract

In Islamic history, it has often been seen that some sects are tolerated by the power holders in order to establish their dominance more firmly. On the other hand, some rulerships have been based on a balance politics among a few sects. These characteristics are considered as an effective way of spreading the legitimacy of power to people in terms of administrative mechanism. Because the support they have been received from the current power gives them advantages both in spreading their views and in expanding their spheres of influence, privileged sects have made the main positive contributions to them in addition to the benefits they have provided for political power. From this point of view, it is understood that the politics sometimes shape directly cause or result of many practical or faith sects. When it is evaluated in the context of Asharism, it is seen that political governments are also effective in the formation of this sect and its expansion. In this context, we also intend to give information about the development of the Asharism during the period of Buwayhid administration.