GAZZÂLİ’NİN EYYÜHE’L-VELED İSİMLİ KİTABININ ÖNEMİ VE KİTAPTA GEÇEN HADİSLERİN DEĞERLENDİRMESİ

The Importance of the Book of Al-Ghazālī “Ayyuha Al-Walad” and the Evaluation of the Events Mentioned in the Book

Özet

İslâm kültür ve düşünce yapısının oluşmasında önemli katkıları olan âlimlerden biri de Hüccetü’l-İslâm Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ahmed el-Gazzâlî et-Tûsî’dir (ö. 505/1111). İlâhiyat alanında yazdığı eserler, filozoflarla gir- diği tartışmalar ve tasavvufî anlayışın yayılmasına sağladığı katkılar ile temâyüz etmiş olan müellif, Müslümanların gönlünde taht kurmuş ender âlimlerden biridir. Özellikle tasavvuf ve tarikât çevrelerinin ona olan sevgisi hikâye ve menkıbelerin uydurulmasına yol açmıştır. Ona olan bu hayranlık kendisiyle birlikte, başta İhyâü ‘ulûmi’d-dîn ol- mak üzere eserlerini de kutsallaştırmıştır. Gazzâlî’nin çok okunan kitaplarından biri de Eyyühe’l-veled’dir. Türkçe’nin yanında başka dillere de çevrilmiş olan küçük hacimli bu eser, Gazzâlî’nin düşünce yapısını ve hadîsleri nasıl değerlendirdiğini ortaya koyması bakımından önemli bir risâledir. Gazzâlî’nin uzun yıllar okuttuğu bir öğrencisine son öğütlerini ihtivâ eden bu risâle ayet, hadîs ve hikâyeler üzerinden mesajlar vermektedir. Biz bu çalışmamızda, söz konusu kitapta geçen hadîslerin tahric ve değerlendirmesini yaptıktan sonra, verilmek istenen mesajların Kur’an, sünnet ve modern eğitim anlayışı ile bağdaşıp bağdaşmadığı üzerinde durduk.

Abstract

One of the scholars who had important contributions to Islamic culture and intellec- tual world is Huccah al-Islam Abū Hamid Muhammad b. Muhammad b. Muhammad b. Ahmad al-Ghazālī at-Tūsī (D. 505/1111). This author, who came to the forefront with his works in the field of theology, his debates he had with philosophers, and his contributions to the spread of mystic understanding, is one of the rare scholars who have his “throne” in the hearts of Muslim societies. Particularly the love of mystic and religious cults for him has caused that some stories and legends were made up about him. In this way, al-Ghazālī was perceived as a companion of the Prophet (PbuH) or even as a messenger for Muslims. This admiration has caused that his works like Ihya-u ‘ulūmi ad-dīn was also blessed together with him. One of his books that have been read frequently throughout history is Ayyuha al-walad. This book, which has a relatively small volume, has been translated into many other languages as well as Turkish, is an important booklet in that it reflects the intellectual structure of al-Ghazālī and how he interpreted events. This booklet, which included al-Ghazālī’s last advice for one of his students whom he taught for many years, provides messages through the Verses of the Qur’an and Hadiths. In the present study of ours, we dealt with whether or not the messages conveyed in the abovementioned book agreed with the Qur’an, Sunnah and modern educational understanding after analyzing the Hadiths mentioned in the book. We praised those which we considered to be beautiful, and criticized the information that had to be criticized.