Dergiler / Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi / 2013 / Cilt: 29 - Sayı: 85
Ziya Gökalp’in 1924 Anayasası ile ilgili Çalışmaları
- Sayfa
- 47–71
- DOI
- —
Özet
Saltanatın kaldırılması, Cumhuriyetin ilanı ve nihayetinde Halifeliğin kaldırılması ile birlikte eski rejim tasfiye edilerek modern bir devlet kurulmaya çalışılmıştır. Mutlakıyet dönemine ait olan 1876 Anayasası ve oldukça dar kapsamda hazırlanmış olan 1921 Anayasası, modern Türkiye’nin ihtiyaçlarına cevap verecek durumda değildi. Bu nedenle çok daha modern ve demokratik bir anayasanın hazırlanması kaçınılmaz olmuştur. Cumhuriyetin ilanı ile birlikte, dönemin aydınları anayasa ile ilgili görüş ve düşüncelerini dile getirmişlerdir. Anayasa ile ilgili tartışmaların yoğun bir şekilde yapıldığı bu dönemde, ünlü sosyolog Ziya Gökalp’in de, konu ile alakalı tuttuğu notlarından bu tartışmaların içerisinde olduğu anlaşılmaktadır. Gökalp bu notlarında, Amerikan Başkanlık sistemi, Mesleki Temsil, Kanunların anayasaya uygun olması gerekliliği, kadın erkek eşitliği ve daha birçok konuda düşünceler ileri sürmüştür. Gökalp’in bu notları, onun 1924 Anayasası’nın hazırlanma sürecine yaptığı katkılara da ışık tutmaktadır.
Abstract
A modern state was tried to be established with the liquidation of old regime together with abolition of the Sultanate, declaration of the Republic and eventually abolition of the Caliphate. The 1876 Constitution of Absolutism period and the Constitution of 1921 which was prepared in a rather narrow scope were unable to meet the needs of modern Turkey. For this reason, the preparation of a much more modern and democratic constitution was inevitable. With the declaration of the Republic, intellectuals of the period expressed their opinions and thoughts about the constitution. In this period when there were harsh discussions on constitution, it is understood with the help of the notes, related to this matter, of famous sociologist Ziya Gökalp was also in the discussion. Gökalp put forward many ideas including the American presidential system, professional representation, the necessity of appropriate laws to the Constitution, equality of men and women and many more.