Dergiler / Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi / 2017 / Cilt: 33 - Sayı: 96
20. Yüzyılın Başında Eşraf-Aşiret Çatışması: Milli Aşireti Ve Diyarbakır Eşrafı Örneği
- Sayfa
- 1–46
- DOI
- —
Özet
Osmanlı döneminde Doğu ve Güneydoğu’nun en önemli aşiretlerinden birisi Milli Aşireti idi. İbrahim Paşa’nın aşiret reisi olduğu dönemde Milli Aşireti birçok aşireti bünyesine alarak büyük bir konfederasyona dönüşmüştür. Diyarbakır, Urfa, Halep, Mardin ve Musul arasında geniş bölgede hüküm süren bu aşiret, Sultan Abdülhamit döneminde kurulan Hamidiye Alayları kapsamına alınmıştır. Milli Aşireti, Hamidiye Alayları’na mensup olmanın sağladığı imtiyazlar sayesinde önemli bir nüfuz elde etmiş, bölgenin siyasi, sosyal ve ekonomik yapısını derinden sarsmıştır. İbrahim Paşa, bazı devlet yetkililerinin desteğini ve maiyetindeki silahlı birliklerin avantajını şahsi çıkarları doğrultusunda kullanarak bölgedeki diğer aşiretlere karşı saldırılarda bulunmuş ve özellikle de Diyarbakır vilayetine bağlı bazı yerleşim merkezlerini yağmalamış ve ciddi mağduriyetlere yol açmıştır. Milli Aşireti’nin saldırıları karşında Diyarbakır eşrafı sesini Babıâli’ye ve Sultan Abdülhamit’e duyurmak için iki defa postaneyi işgal etmiştir. Diyarbakır eşrafının ısrarlı ve etkili tepkisi nedeniyle, tahkikat komisyonları kurulmuşsa da Hamidiye Alayları’nın bağlı olduğu 4. Ordu Komutanlığı ve Mabeyn’deki İbrahim Paşa’yı koruyan kişilerin gayretinden dolayı etkili bir sonuç alınamamıştır. Bu meselenin uzun yıllar Diyarbakır kamuoyunu meşgul etmesi, mağdur olan bölge halkının devlete olan güvenini daha da sarsmıştır.
Abstract
One of the most prominent tribes of Eastern and South-eastern Anatolia in the Ottoman period was the Milli tribe. When İbrahim Pasha was the tribe leader, the Milli tribe had already turned into a big confederation by incorporating many other tribes. Dominating a wide region among Diyarbakır, Urfa, Aleppo, Mardin and Musul, the Milli tribe was included into the Hamidian regiments established during the period of Sultan Abdülhamit. Thanks to the privileges ensured as a result of belonging to the Hamidian regiments, the Milli tribe obtained a strong influence, and profoundly affected the political, social and economic structure of the region. By abusing the support of some government authorities and the advantage of the armed forces under his command for his personal interests, İbrahim Pasha attacked some tribes and especially looted some towns of Diyarbakır Province, thus causing serious unjust treatment. The Diyarbakır Gentry occupied the City Post-office two times in order to make themselves heard by Babıâli and Sultan Abdülhamit against the assaults of the Milli tribe. Although some investigation commissions were formed due to the insisting and influential reaction of the Diyarbakır gentry, no efficient results were obtained because of the 4th Army Command and those in the Mabeyn protecting İbrahim Pasha. As this matter occupied the Diyarbakır public for many years, the trust of the mistreated people of the region in the government was shaken.