Mustafakemalpaşa ve Karacabey’deki Taxus baccata L. Gen Kaynakları

The genetic resources of Taxus baccata L. in Mustafakemalpaşa and Karacabey/Turkey

Özet

Taxus baccata L. (Porsuk ağacı), ülkemizde populasyonu azalmakta olan ve yer yer korunmaya alınmış değerli bir ağaçtır. Genel olarak gölgeli ve korunaklı kuzey bakılarda serpili olarak görülür. Mustafakemalpaşa ve Karacabey ilçelerinde yamaç araziler ve dere içlerinde küçük popülasyonlara ve bireylere sahip olan T. baccata Bursa florası için önemli doğal ve tıbbi bitkilerdendir. Bu çalışmada araştırma yapılan ilçelerdeki porsuk ağacının doğal yayılış alanları, bulunan bireylerin boyutları, türün yöredeki yetişme ortamı özellikleri, yerel insanlar tarafından kullanımı ile ilgili etnobotanik bilgilerin derlenmesi amaçlanmıştır. Arazi çalışmalarında porsuk ağaçlarının bulundukları yerin bakısı, rakımı, koordinatları, çap-boy gelişimleri, arazinin mülkiyeti ve bireylerin görüntüleri kaydedilmiştir. Çalışma sonucunda Mustafakemalpaşa (133 adet) ve Karacabey (39 adet) ilçelerinde 172 adet porsuk ağacı tespit edilmiştir. Bireylerin en fazla kuzey (%54,7) bakıda yer aldığı ve (%95,4)’ ünün orman arazisinde olduğu belirlenmiştir. Tür en düşük 192 m ve en yüksek 1034 m yükseltide görülmektedir. Yayılış gösterdiği yerlerde, korunmasına yönelik silvikültürel bakım tedbirleri uygulanmalıdır. Az sayıda çimlenme ve sahadaki diri örtü dolayısıyla porsuk ağacının gençleşmesi ve çoğalmasında güçlükler bulunmaktadır. Diğer yandan hassas yetişme ortamlarında bulunan porsuk ağacı iklim değişikliğinden en fazla etkilenmesi beklenen türlerdendir. Bundan dolayı tür ile ilgili özel farkındalık ve koruma çalışmalarına ihtiyaç bulunmaktadır.

Abstract

The population of Taxus baccata L. (Yew Tree), which is a valuable tree in our country, is graduallydecreasing and it is under protection in places. Generally, it is scattered in the shady areas and northern aspects of forestlandscapes. T. baccata, a natural and medicinal plant for the flora of Bursa, has small populations in riverbeds andhillsides in Mustafakemalpaşa and Karacabey. In this study main objectives were the finding of natural distributionareas and the individuals at different altitudes in the districts surveyed, habitat characteristics of individuals, thecollection of ethnobotanical information about the species from the local people. In the field trips, major characteristicsof each tree and its site were recorded including diameter, height, land use, the views of the individuals, aspects,altitudes, and coordinates. After the result of field trips, 172 trees were recorded in Mustafakemalpaşa (133 trees) andKaracabey (39 trees). The largest part of the trees was forest land (%95,4) and north aspects (%54,7). The lowest andthe highest elevation of the species in the region were 192 m and 1034 m, respectively. The silvicultural tendingtreatments should be applied for the conservation of yew tree populations and individuals. There are difficulties in theregeneration and reproduction of yew trees due to limited germination and competing vegetation in the site. On theother hand, yew trees growing in sensitive sites are expected to be most affected by climate change. Therefore, there is aneed for special public awareness and conservation studies for the species.